Alergiczne zapalenie spojówek – część I – rodzaje i objawy

Dolegliwości i choroby fiber_manual_record 2020-06-05

Wiosna w pełni – niestety, nie każdy może się cieszyć z jej uroków. Część osób właśnie w okresie wiosenno-letnim cierpi na uciążliwe i utrudniające życie alergie. Te osoby najchętniej przespałyby wiosnę, tak, aby tej alergii nie doświadczać i nie odczuwać. Alergie mogą objawiać się w różny sposób, przykładowo poprzez reakcje skórne, katar sienny czy reakcje alergiczne w obrębie oczu, czyli tzw. alergiczne zapalenie spojówek. Co to jest? Czym się objawia? Jakie są rodzaje chorób alergicznych oczu? I przede wszystkim jak sobie z nimi radzić? O tym poniżej.

 Alergiczne choroby oczu – jak je rozpoznać?
Spis treści

Czym jest alergia?

Alergia to charakterystyczna reakcja organizmu, jaka powstaje i rozwija się w ciele człowieka w wyniku kontaktu z alergenem. W następstwie tego kontaktu zapoczątkowana zostaje wieloetapowa reakcja, podczas której wydzielane są mediatory stanu zapalnego. Związki te odpowiadają za wytworzenie i pojawienie się charakterystycznych dla alergii objawów.


Alergiczne choroby oczu – objawy

Szacuje się, że ok 25% społeczeństwa w mniejszym lub większym stopniu odczuwa objawy alergii ze strony oczu. Do charakterystycznych objawów alergicznych chorób oczu zalicza się:

  • świąd oczu;
  • obrzęk oczu;
  • uczucie pieczenia;
  • uczucie obecności ciała obcego w oku;
  • zaczerwienienie śluzówek;
  • śluzową wydzielinę;
  • niechęć do światła.


Alergiczne choroby oczu – rodzaje/ typy

W zależności od obrazu klinicznego i patofizjologii danej jednostki chorobowej wyróżnia się różne postacie reakcji alergicznych ze strony oczu. Do nich zalicza się:

  • ostre alergiczne zapalenie spojówek;
  • sezonowe (okresowe) alergiczne zapalenie spojówek;
  • przewlekłe alergiczne zapalenie spojówek;
  • wiosenne alergiczne zapalenie spojówek i rogówki;
  • atopowe zapalenie rogówki i spojówek;
  • olbrzymiobrodawkowe zapalenie spojówek;
  • kontaktowe zapalenie skóry powiek i spojówki.


Ostre alergiczne zapalenie spojówek

Jak sama nazwa wskazuje jest to ostra – czyli gwałtowna i nagła – reakcja organizmu na kontakt z alergenem. Są nim najczęściej są pyłki traw, kurz lub alergeny zwierzęce. Alergen taki wnika do worka spojówkowego lub ma kontakt ze skórą powiek i w ten sposób uaktywnia kaskadę reakcji alergicznej.

W wyniku tego następuje nagłe pojawienie się intensywnych objawów, takich jak:

  • podrażnienie oka;
  • przekrwienie spojówek;
  • świąd;
  • wodnista wydzielina;
  • obrzęk powiek.

Ostre alergiczne zapalenie spojówek jest reakcją nagłą, intensywną i zazwyczaj krótkotrwałą. Po ustaniu kontaktu z alergenem objawy choroby ustępują.

W przypadku takiej reakcji alergicznej konieczne jest jak najszybsze wyeliminowanie alergenu, czyli przerwanie kontaktu z nim, umycie twarzy, włosów, zmienienie ubrań a przede wszystkim wypłukanie alergenu z worka spojówkowego poprzez przemywanie oczu roztworem soli fizjologicznej. Pomocne mogą być również zimne okłady na oczy. Jeżeli takie postępowanie nie przynosi ulgi pacjentowi można sięgnąć po leki – działające miejscowo (np. krople do oczy zawierające kromoglikan) lub ogólnoustrojowo (np. doustne tabletki zawierające leki przeciwhistaminowe, takie jak cetyryzynę czy loratatynę).


Sezonowe (okresowe) alergiczne zapalenie spojówek

To najczęstsza, a jednocześnie najłagodniejsza choroba alergiczna oczu. Objawy (obejmujące zaczerwienienie oczu, obrzęk, łzawienie, cienie alergiczne) pojawiają się w sezonie wiosenno-letnim (od maja do lipca), jako odpowiedz organizmu na kontakt z sezonowymi alergenami – czyli najczęściej pyłkami roślin wiatropylnych (traw, chwastów i drzew).

Podstawą postępowania w przypadku tej choroby jest profilaktyka – czyli unikanie i wyeliminowanie ze swojego otoczenia czynników, które tą alergię wywołują. Niestety nie zawsze jest to możliwe i wówczas, jeżeli tylko objawy sezonowego alergicznego zapalenia spojówek się pojawiają, konieczne jest wdrożenie postępowania niefarmakologicznego (zimne okłady, przepłukiwanie oczu roztworem soli fizjologicznej) oraz leczenia. W przypadku leczenia skuteczne mogą być tutaj:

  • leki lub wyroby medyczne działające miejscowo: zawierające kromoglikan, azelestynę lub ektoinę;
  • leki działające ogólnoustrojowo zawierające substancje przeciwhistaminowe – np.: cetyryzynę lub loratadynę.

W przypadku pojawiania się objawów sezonowego alergicznego zapalenia spojówek co roku konieczne jest wdrożenie leczenia profilaktycznego na 10-14 dni przez sezonem pylenia. O dokładnym sposobie takiego postępowania decyduje lekarz.


Przewlekłe alergiczne zapalenie spojówek

Przewlekłe alergiczne zapalenie spojówek jest zbliżone objawami do sezonowego alergicznego zapalenia spojówek z tym, że objawy te są mniej nasilone i najczęściej ta postać zaostrza się jesienią.

Reakcja alergiczna w tym przypadku pojawia się w wyniku kontaktu z roztoczami kurzu domowego, sierścią zwierząt domowych, antygenami grzybów. Może też powstawać w wyniku kontaktu pacjenta z alergenami zawodowymi, np.: związkami chemicznymi, klejami, alergenami zwierząt hodowlanych itp.

W przypadku takiej postaci alergii zalecane jest:

  • ograniczenie kontaktu z alergenem (w miarę możliwości);
  • postępowanie niefarmakologiczne, które obejmuje stosowanie zimnych okładów oraz przepłukiwanie oczu roztworem soli fizjologicznej;
  • postępowanie farmakologiczne – stosowanie leków działających miejscowo lub przyjmowanie leków doustnie, jeżeli objawy współistnieją z alergią innych narządów.


Wiosenne alergiczne zapalenie spojówek i rogówki

Wiosenne alergiczne zapalenie spojówek i rogówki nie jest, jak mogłaby to częściowo sugerować nazwa, postacią tożsamą z sezonowym alergicznym zapaleniem spojówek. Wiosenne alergiczne zapalenie spojówek i rogówki jest chorobą przewlekłą i nawrotową. Najczęściej występuje w obrębie krajów śródziemnomorskich i dotyka chłopców w wieku 8-12 lat, którzy w przeszłości mieli skazę białkową.

Dolegliwości i objawy tej choroby występują całorocznie, ale nasilają się przede wszystkim wiosną i latem w wyniku kontaktu z różnymi czynnikami drażniącymi. Do charakterystycznych jej objawów należą:

  • uporczywy świąd, który nasila się pod wpływem wiatru, kurzu, jasnego oświetlenia i upału;
  • gęsta wydzielina z oczu;
  • łzawienie;
  • pieczenie;
  • obrzęk powiek.

Choroba ta może prowadzić do zaburzeń widzenia, zespołu suchego oka, zaćmy i jaskry. Stanowi zagrożenie dla oka i dla widzenia. Dlatego też osoby cierpiące na tą chorobę powinny być pod stałą kontrolą i opieką okulisty.


Atopowe zapalenie rogówki i spojówek

Jedna z najbardziej poważnych chorób alergicznych oczu, która może stanowić zagrożenie dla procesu widzenia, a także doprowadzić do ślepoty. Jest to obustronne zapalenie spojówek i rogówki, u osób chorujących na Atopowe Zapalenie Skóry.

Do charakterystycznych objawów tej choroby zalicza się:

  • światłowstręt;
  • łzawienie;
  • pieczenie;
  • śluzowo-ropna wydzielina;

wysuszona skóra wokół oczu; obrzęk powiek. Leczenie tej choroby powinno odbywać się pod kontrolą alergologa i okulisty.


Olbrzymiobrodawkowe zapalenie spojówek

Olbrzymiobrodawkowe zapalenie spojówek pojawia się w wyniku reakcji oka na szkła kontaktowe, szwy pooperacyjne, nierówności powierzchni oka itp. Proces rozwoju tego schorzenia może być nawet długotrwały – po miesiącach lub latach od noszenia np. soczewek kontaktowych.

Objawami tej choroby jest:

  • wydzielina (biała lub przezroczysta) z oka;
  • uczucie ciała obcego;
  • łzawienie; pieczenie;
  • zaburzenia widzenia.

Choroba ta nie zagraża co prawda procesom widzenia, ale może być bardzo uciążliwa. Dlatego też konieczne jest wdrożenie odpowiedniego postępowania, takiego jak:

  • prawidłowa i odpowiednia higiena oczu;
  • przestrzeganie zasad stosowania soczewek kontaktowych;
  • stosowanie leków miejscowych, które zminimalizują reakcję alergiczną (leków nie należy stosować na soczewkę!).


Kontaktowe zapalenie skóry powiek i spojówki

Kontaktowe zapalenie skóry powiek i spojówek powstaje w wyniku mechanicznego podrażnienia lub w skutek oddziaływania czynników drażniących.

Do czynników drażniących zalicza się między innymi:

  • kosmetyki;
  • substancje konserwujące;
  • leki oczne (antybiotyki aminoglikozydowe, substancje przeciwzapalne, przeciwjaskrowe, znieczulające);
  • środki dezynfekujące;
  • substancje lotne.

Charakterystycznymi objawami tej choroby jest:

  • świąd;
  • zaczerwienienie i obrzęk powiek;
  • owrzodzenia.

W przypadku wystąpienia tej choroby konieczne jest:

  • wyeliminowanie w miarę możliwości czynnika drażniącego;
  • stosowanie chłodnych okładów;
  • używanie nawilżających kropli do oczu bez środków konserwujących;
  • doustne stosowanie leków przeciwhistaminowych;
  • w razie konieczności również stosowanie leków przeciwświądowych.

W powyższym tekście wymienione zostały najpowszechniejsze typy schorzenia, jakim jest alergiczne zapalenie spojówek. W drugiej części artykułu omówimy metody leczenia różnych odmian opisywanej choroby – zarówno farmakologiczne, jak i niefarmakologiczne.


Literatura:
1. Bogacka E. Leczenie alergicznych chorób oczu. Alergia, Astma. Immunol 2004, 9, supl. 2, 53-57.
2. Bogacka E., Kontaktowe zapalenie spojówek i skóry powiek i CBC (Contact Blepharo-Conjuncitivis) na podstawie opisu 2 przypadków, Alergia Astma Immunologia 2018, 23, 3, 157-159
3. Figura B., Alergiczne zapalenie spojówek, Farmakoterapia, 2009, luty
4. Groblewska A., Wiosenne i atopowe zapalenie rogówki i spojówek, 2014, 1, 2, 114-119
5. Mario La Rosa et al., Allergic conjunctivitis: a comprehensive review of the literature, Italian Journal of Pediatrics 2013, 39:18
6. Sanchez M.C., et al Allergic Conjunctivitis J Investig Allergol Clin Immunol 2011, 21, 2, 1-19
7. Stanowisko grupy ekspertów Polskiego Towarzystwa Alergicznego i Polskiego Towarzystwa Okulistycznego. W sprawie diagnostyki i leczenia alergicznych chorób narządu wzroku.

   Alergiczne choroby oczu – jak je rozpoznać?
ALLEOPTICAL Krople do oczu - 10 poj.

10,88 zł

   Alergiczne choroby oczu – jak je rozpoznać?
ALLERGO- COMOD Krople do oczu 20mg/ml - 10 ml

16,29 zł

   Alergiczne choroby oczu – jak je rozpoznać?
ALLERGOCROM Krople do oczu 0,02 w 1 ml - 10 ml

12,41 zł

Zdjęcie autora
dr n. farm. Magdalena Stolarczyk
dr n. farm. Magdalena Stolarczyk – mama 3 dzieci, z wykształcenia farmaceutka – doktor nauk farmaceutycznych, absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, blogerka (www.farmaceuta-radzi.pl), autorka artykułów w czasopismach polskich i zagranicznych, autorka szkoleń i wykładów dla farmaceutów, autorka warsztatów dla rodziców, dyplomowana Promotorka Karmienia Piersią. Ponadto ekspert merytoryczny Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych oraz inicjatorka i autorka kampanii edukacyjnej „Leki to nie cukierki”i współautorka kampanii edukacyjnej „Lek bezpieczny oczami dziecka”
Podobne wpisy

2018-03-20

Jak odróżnić kaszel alergiczny od przeziębienia?
Różnego rodzaju alergie obejmują coraz większą część społeczeństwa. Swoimi objawami mogą przypominać zwykłe przeziębienie, dlatego...

2019-05-31

Jak walczyć z alergią na pyłki?
Katar, kichanie, zatkany nos, czerwone, szczypiące oczy i ogólne złe samopoczucie – to objawy alergii...

2021-04-09

Alergia w ciąży - jak sobie z nią radzić?
Alergia w ciąży to temat, który może dotyczyć każdej przyszłej mamy - nawet tej, która...