Bezpieczna antybiotykoterapia

Porady fiber_manual_record 2016-02-24

Antybiotyki, jako grupa leków, znane są prawie każdemu. Jednak nie każdy ma świadomość, iż nierozsądne ich stosowanie i nadużywanie, jest dużym zagrożeniem nie tylko dla danego pacjenta, ale całej populacji. Odkrycie antybiotyków było przełomem i dało możliwość leczenia chorób, które kiedyś były przyczyną śmierci. Niestety w obecnych czasach, antybiotyki są nadużywane. Leki z tej grupy przepisywane są bez wykonania odpowiednich badań. Często pacjent wymusza na lekarzu przepisanie antybiotyku lub sam stosuje w domu bez konsultacji ze specjalistą. Takie postępowanie prowadzi do powstawania szczepów opornych, nie poddających się leczeniu dostępnymi na rynku farmaceutycznym antybiotykami. Mówiąc prościej – nadużywanie antybiotyków bez wyraźnych wskazań grozi powrotem do czasów, kiedy ludzie umierali z powodu zakażenia bakteryjnego.

 Bezpieczna antybiotykoterapia - Apteka internetowa Melissa
Spis treści

Oto kilka najważniejszych zasad antybiotykoterapii:

  • Każda chemioterapia wymaga ścisłego wskazania. Ważny jest fakt, iż antybiotyki są lekami przeciwbakteryjnym, zatem nie działają na infekcje wirusowe! Ich stosowanie nie będzie miało uzasadnienia w leczeniu zwykłego przeziębienia czy grypy, nawet jeśli przebiega ona z wysoką gorączką (przyczyną dwóch ostatnich stanów jest wirus, dlatego nie sięgajmy w takich przypadkach po antybiotyk, który pozostał w szafce po ostatniej chorobie). Pierwszą zasadą jest określenie etiologii zakażenia. Pomoże w tym lekarz, który na podstawie objawów i miejsca wystąpienia zakażenia rozpozna przyczynę choroby. Diagnostyka na podstawie obrazu klinicznego to tzw. terapia empiryczna, która z dużym prawdopodobieństwem pozwala określić rodzaj drobnoustroju. W niektórych przypadkach potrzebna jest bardziej szczegółowa diagnostyka, opierająca się na wykonaniu antybiogramu. Ma on na celu określenie konkretnego szczepu powodującego stan chorobowy i  z reguły jest wykonywany w przypadku ciężkich zakażeń.
  • Kiedy już wiemy z jakim przeciwnikiem walczymy, przychodzi czas na dobranie odpowiedniego leku. Najważniejszą zasadą, jest zastosowanie terapii ukierunkowanej, czyli podanie chemioterapeutyku skierowanego przeciw konkretnemu drobnoustrojowi (możliwie wąskie spektrum działania leku, co zmniejsza ryzyko powstania szczepów opornych). Na podstawie doświadczenia, określono leki najbardziej skuteczne w danym rodzaju zakażenia o odpowiednim dla niego obrazie klinicznym. Powstały leki z pierwszego wyboru, które stosowane są w pierwszej kolejności. Jeśli nie pomagają, dołącza się leki drugiego i trzeciego rzutu.
  • Antybiotykoterapia musi być leczeniem zdecydowanym. Podajemy właściwy lek, we właściwej, uderzeniowej dawce i w odpowiednich odstępach czasowych. Podawanie leku, zwykle co 24h, co 12h lub co 8h, ma na celu utrzymanie odpowiedniego jego stężenia we krwi. Bardzo ważną zasadą jest tutaj konsekwencja w leczeniu, czyli stosowanie się do pór przyjmowania antybiotyku i czasu trwania całej terapii. Oznacza to, że jeśli lekarz zalecił antybiotykoterapię trwającą 7 dni, to absolutnie nie kończymy jej po 4 dniu tylko dlatego, że poczuliśmy się lepiej. Takie zachowanie, może doprowadzić do nawrotu choroby o cięższym przebiegu, trudniejszym do leczenia.
  • Należy pamiętać również o stosowaniu probiotyków w trakcie antybiotykoterapii oraz kilka dni po jej zakończeniu. Antybiotyk jako lek przeciwbakteryjny zabija bakterie, również te dobre zasiedlające nasz przewód pokarmowy. Skutkiem mogą być bóle brzucha i biegunki. Dlatego najlepiej 2 h po antybiotyku przyjąć probiotyk, uzupełniając tym samym braki pożytecznej flory bakteryjnej.

Ważne interakcje z antybiotykami

  • Niektóre antybiotyki mogą zwiększać stężenie innych stosowanych leków lub osłabiać ich działanie. Przykładowo, tetracykliny mogą zmniejszać skuteczność leków antykoncepcyjnych. Przed przyjęciem antybiotyku należy zapoznać się z ulotką.
  • Leki należy popijać wodą. Unikamy popijania sokami, szczególnie grejpfrutowym (opóźnia metabolizm leków, zatem zwiększa ich stężenie we krwi i nasila działania niepożądane).
  • Antybiotyki przyjmujemy godzinę przed posiłkiem lub dwie godziny po posiłku.
  • Przy przyjmowaniu antybiotyków z grupy tetracyklin, unikamy jedzenia jogurtów, serów, mleka. Jony wapnia zawarte w tych produktach łączą się z antybiotykiem, uniemożliwiając jego wchłonięcie w przewodzie pokarmowym. Taka sama reakcja może mieć miejsce w przypadku przyjmowania tetracyklin łącznie z powszechnie stosowanym magnezem.

Koniecznie należy poinformować lekarza w przypadku uczulenia na którąkolwiek grupę leków. W przypadku antybiotyków, często zdarzają się pacjenci uczuleni na penicyliny (warto wykonać próby uczuleniowe).

Zdjęcie autora
mgr farm. Ewa Sosińska
Jestem absolwentką Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Z dzieciństwa, oprócz dobrej zabawy na podwórku, pamiętam aptekę, moją mamę w białym fartuchu oraz recepty z niepowtarzalnym charakterem pisma. W szkole nie przepadałam za geografią a do nauki historii bardziej nadawała się moja siostra niż ja. Biologia i chemia – to był mój wybór. Nikogo nie zaskoczyłam, gdy wybrałam w swoim czasie studia farmaceutyczne. Farmakologia - mechanizmy działania leków, interakcje czy działania niepożądane to dziedzina najbardziej przeze mnie lubiana. Mój zawód pragnę łączyć z profesjonalnym doradztwem a moją wiedzą chcę służyć Pacjentom w chorobie i nie tylko.
Podobne wpisy

2018-08-27

Dziecięcy ból gardła – ultraczuły test CRP sposobem na uniknięcie antybiotyku
Infekcje górnych dróg oddechowych u dzieci mogą być spowodowane przez bakterie oraz wirusy – w...

2019-01-15

Antybiotyki - fakty i mity
Jeszcze 100 lat temu choroby bakteryjne zbierały śmiertelne żniwo i dziesiątkowały społeczeństwo. Dopiero wynalezienie penicyliny...

2020-01-20

Jak przygotować antybiotyk dla dziecka?
Zdarza się, niestety nierzadko, że w przypadku choroby dziecka konieczne jest włączenie antybiotyku. O tym...