2019-11-28
Zdrowie dziecka

Czy warto zapisać dziecko do przedszkola Montessori?

„Kiedy zapisać dziecko do przedszkola, żeby dostać miejsce?”, „Czy wybrać przedszkole publiczne, czy prywatne?”, „Czym kierować się przy wyborze przedszkola?” - to tylko niektóre z wielu pytań, które rodzice muszą sobie zadać przed wysłaniem pociechy w świat. Warto wybrać przedszkole, które przede wszystkim zaoferuje naszemu dziecku najlepsze warunki do rozwoju i poznawania świata. W wolności, poczuciu bezpieczeństwa, bez przymusu robienia tego, co wszyscy. Takie właśnie podejście proponuje pedagogika Montessori oraz przedszkola prowadzone właśnie w tym podejściu.

 Czy warto zapisać dziecko do przedszkola Montessori? - Apteka Internetowa Melissa
Spis treści

Jak powstała pedagogika Montessori?

Twórcą, a raczej twórczynią pedagogiki Montessori jest urodzona pod koniec XIX wieku włoska lekarka Maria Montessori. Swą karierę zawodową rozpoczęła od pracy z dziećmi z upośledzeniem umysłowym w szpitalu psychiatrycznym dla dorosłych. Przerażona zastaną sytuacją uznała, że musi znaleźć sposób, żeby przywrócić tym dzieciom chęć do życia. Po ukończeniu drugiego kierunku studiów Maria Montessori objęła posadę dyrektora przedszkola w Rzymie, w którym postanowiła zorganizować przestrzeń dla dzieci zupełnie inaczej: dzieci same mogły wybierać sobie zajęcia, decydowały też o ich czasie, a dorośli nie mogli im w tym przeszkadzać. Tak powstało pierwsze przedszkole Montessori, które szybko zyskało swoich zwolenników, a przedszkola oparte o pomysł Marii Montessori zaczęły otwierać się na całym świecie.

Choć dla rodziców może to brzmieć jak samowola i brak opieki, podejście Montessori świetnie wspiera rozwój dzieci, a tak prowadzone przedszkola dają nie tylko szansę indywidualnego rozwoju pociechy, ale też doskonale kształtują umiejętność podejmowania decyzji już od najmłodszych lat.


Założenia podejścia Montessori

Cała pedagogika Montessori opiera się o założenie, że od urodzenia dziecko posiada wewnętrzną siłę życia, dzięki której ma możliwość rozwoju własnej woli i chęci do nauki. Dziecko samo potrafi rozwijać swoje zdolności, a zadaniem dorosłych jest wspieranie dziecka w tym rozwoju i podążanie za nim i jego pragnieniami. Dzieje się to już od momentu narodzin.

Noworodek poznaje świat za pomocą wszystkich zmysłów, to znaczy posiada zdolność absorbowania bezkrytycznie wszystkich impulsów ze świata zewnętrznego. W podejściu Montessori mówimy o zmyśle absorbującym, który zmniejsza się wraz z wiekiem, a całkowicie zanika w wieku 6 lat. Do tego momentu dziecko więc uczy się nieświadomie, pochłaniając z otoczenia wszystko, z czym się styka. W przeciwieństwie do osób dorosłych, nie potrafi odpowiednio selekcjonować docierających do niego bodźców. Dzięki temu jednak proces nauki zachodzi dużo szybciej i na tym etapie potrzebuje ogromnego wsparcia rodziców: przez okazywaną cierpliwość, miłość, czy częste przytulanie i kontakt fizyczny.

Świadomość dziecka zwiększa się wyraźnie między 3 a 6 rokiem życia, wtedy też konieczne jest zapewnienie dziecku odpowiednich stymulacji rozwojowych. Montessori wyróżnia 4 wrażliwe fazy rozwoju i nauki u dzieci. W tych okresach dzieci są szczególnie podatne na pewne konkretne typy stymulacji i rozwój określonych umiejętności. Jeśli nie wykształcą ich w odpowiedniej fazie, w przyszłości będą miały znacznie utrudnione nabycie ich w latach późniejszych.

W naszym systemie edukacji sposób kształcenia koncentruje się na zdobywaniu określonej wiedzy w określonych przedziałach wiekowych: im dzieci są starsze, tym więcej wiedzy mają w obowiązku zdobyć. Warto jednak zauważyć, że dziecko uczy się od momentu narodzin i intensywność tej nauki przebiega w określonych fazach: najpierw nauka, później ugruntowanie wiedzy, a dopiero później wejście w kolejny etap. Tak prowadzone są zajęcia w przedszkolach i szkołach Montessori - program podąża za dzieckiem, a nie odwrotnie.


Jak wygląda przedszkole Montessori?

Pierwsze 6 lat to najważniejszy okres w życiu człowieka. Rozwój dziecka jest wynikiem jego aktywności, dlatego niemożliwe jest uczenie przedszkolaka za pomocą wykładów, czy upominania. Montessori proponuje szereg zajęć stymulujących aktywność dzieci i pozwala na eksplorację świata i przeprowadzanie eksperymentów, pobudzając kreatywność dziecka.

  1. Otoczenie w przedszkolu Montessori - jasne, neutralne kolory mają za zadanie oddać domową atmosferę, mebelki są dostosowane do wzrostu dzieci, a otoczenie wypełniają kwiaty i zwierzęta (takie, które nie wywołują alergii). Ma to wzbudzić troskliwość i zainteresowanie. Porządek i logika stanowią ramy wolności dziecka, które zawsze ma dostęp do miejsca, w którym może przebywać samo (jeśli potrzebuje się nad czymś skupić). Grupy starsze i młodsze przebywają razem, żeby uczyć się współpracy i odpowiedzialności. Ważne jest też poczucie wspólnoty. Otoczenie musi być bezpieczne, harmonijne, zapewniające wewnętrzny spokój.

  2. Nauczyciel Montessori - jest autorytetem dla dziecka, wierzy w jego możliwości i chęć rozwijania się. Nie stosuje systemu kar ani nagród, jest za to bacznym obserwatorem. Każde dziecko traktuje indywidualnie, postrzega je jako jednostkę pełną niepowtarzalnych możliwości. Jednym z ważniejszych zadań nauczyciela jest przygotowanie otoczenia tak, żeby dzieci czuły się w nim dobrze. Zachęca dzieci do poznawania i eksploracji, ale do niczego nie zmusza. Inspiruje, mobilizuje do pracy, stanowi pomost między dzieckiem, a środowiskiem. Poświęca dzieciom tyle czasu, ile tego potrzebują. Dokładność i stanowczość są podstawą jego pracy w przedszkolu Montessori.

  3. Materiał Montessori - praca z materiałami daje dzieciom konkretne przeżycia zmysłowe, dlatego materiały są ściśle określone i podzielone na:
    • Praktyczny
    • Sensoryczny
    • Językowy
     • Matematyczny
     • Kulturalny

    Wszystkie materiały są zbudowane na tych samych zasadach:
    Zasada izolacyjna - materiał skupia się w danym momencie na jednej rzeczy, np. Sześciany są różnej wielkości, ale w jednym kolorze, więc dzieci mogą skupić się na rozmiarze, bez rozproszenia kolorami
    Zasada wielkości - każdy materiał jest dopasowany do dzieci pod względem wielkości. Jeśli dziecko wykopuje dziurę w ziemi, to robi to prawdziwą łopatą, tyle, że miniaturową.
    Zasada sensoryczna - należy używać jak największej ilości zmysłów do poznania danego zagadnienia
    Zasada atrakcyjności - materiał powinien stymulować ruch i zachęcać do aktywności
    Zasada bezpośredniego celu - każdy materiał ma swój cel. Obcując z tym materiałem, dziecko w pewnym momencie doznaje poczucia odkrycia, poprzez zrozumienie abstrakcyjnej przyczyny istnienia materiału.
    Zasada pośredniego celu - przygotowanie do czegoś, co ma wkrótce nastąpić. Np. Wiele materiałów zawiera małe kuleczki, które pośrednio pomagają w treningu motorycznym dziecka.
    Zasada samopoprawności materiału - każdy materiał zawiera prawidłowe odpowiedzi, przez co dzieci uczą się niezależności od dorosłego. Relacja dziecko - nauczyciel jest oparta na szacunku i nie powinna być zakłócana uwagami o błędach.
    Zasada struktury użycia i materiału - materiału tworzy się od formy najłatwiejszej, odpowiednio stopniując poziom trudności, do najbardziej skomplikowanej.

  4. Trzy kroki lekcyjne w pedagogice Montessori:
    Krok 1: nauczyciel prezentuje coś nowego 
    Krok 2: dziecko trenuje poznany materiał 
    Krok 3: dziecko używa wiedzy, której się wyuczyło
    Trzeci krok następuje dopiero w chwili, gdy nauczyciel będzie przekonany, że dziecko przyswoiło nową wiedzę. Wszelka aktywność dziecka prowadzi do zwiększenia jego pewności siebie, ważne jest, by dziecko rzetelnie wykonało swoją pracę.

  5. Codzienne ćwiczenia praktyczne - dzieci między 1,5 a 4,5 rokiem życia są bardzo zainteresowane zajęciami domowymi (sprzątanie, gotowanie, itd.) i traktują je jako zabawę. Dlatego ćwiczenia codzienne są najważniejszymi i podstawowymi ćwiczeniami w przedszkolu. Są łatwe do zrozumienia, wykonania i sprzyjają koncentracji dzieci. Ćwiczenia są dopasowywane do wieku dzieci, tak samo jak rozmiary przedmiotów, którymi się posługują.


Jak rodzic może wspierać dziecko w rozwoju zgodnie z pedagogiką Montessori?

Do prawidłowego rozwoju i szczęśliwego życia dziecko potrzebuje miłości, zainteresowania, tolerancji i radości w kontaktach między nimi a rodzicami. Warto jednak wyjść poza oczywiste założenia i zastanowić się, co można zmienić w domu i dotychczasowym sposobie wychowywania, alby dziecko w wieku 6 lat rozwijało się prawidłowo.

Według podejścia Montessori, aby wyjść naprzeciw dążeniu dziecka do samodzielności rodzic powinien:

  • pozwolić dziecku jeść samemu jak najwcześniej
  • kupować ubrania łatwe do założenia, tak, żeby dziecko mogło ubierać się samo
  • próbować dopasować wieszaki i inne sprzęty, czy mebelki do wzrostu dziecka
  • zorganizować miejsce do snu, by było dla dziecka łatwo dostępne (np. duży materac na podłodze, z którego małe dziecko nie spadnie, ale będzie umiało się na niego wspiąć) Z kolei, aby zaspokoić potrzebę porządku u dziecka, zgodnie z założeniami Montessori:
  • pokój dziecięcy nie powinien być przeładowany i zagracony (nawet zbyt dużą ilością mebli)
  • ten sam pokój powinien być łatwy do sprzątania, żeby dziecko mogło własnym, małym sprzętem próbować go sprzątać
  • ręcznik w łazience powinien wisieć odpowiednio nisko
  • bajki, które czytacie dziecku powinny opierać się na rzeczywistości


Ostatnie porady Montessori dotyczą tego, jak ułatwić dziecku jego rozwój społeczny:

  • ważne, by pozwolić dziecku uczestniczyć w dorosłym życiu, np. przy wspólnych porządkach, ale także czasami w spotkaniach towarzyskich
  • podzielaj zainteresowania dziecka
  • szalenie ważne jest pokazywanie dziecku świata, dlatego od najmłodszych lat zabieraj je w różne miejsca, a także dalsze podróże
  • pozwól na spotkania ze starszymi osobami
  • zawsze mów prawdę i unikaj zwraca się do dziecka dziecinnym językiem


Wczesne dzieciństwo to jeden z najważniejszych okresów rozwoju człowieka w ciągu całego życia. Warto zadbać o to, by dziecko miało jak najlepsze możliwości odkrywania i uczenia się świata. Niech robi to w naturalny sposób, pobudzający chęć do życia, a nie zabijający kreatywność. A jeśli przedszkole Montessori nie będzie dla Ciebie osiągalne, drogi rodzicu, spróbuj zastosować te kilka rad Montessori w domu.

Zdjęcie autora
Autor
Natalia Kwiatkowska
Jestem psychologiem i Certyfikowanym Trenerem Mocnych Stron Instytutu Gallupa. Ukończyłam Psychologię Stosowaną na Uniwersytecie Jagiellońskim, byłam także stypendystka na Universidad de Valencia w Hiszpanii. Jako psycholog pracuje głównie z młodzieżą i młodymi dorosłymi w oparciu o narzędzie StrengthsFinder i Racjonalną Terapię Zachowania. Większość roku spędzam w podróży szukając słońca, za to zimę na nartach w ukochanych Beskidach. Prowadzę bloga podróżniczego (www.zapiskizeswiata.pl) oraz stronę poświęconą psychologii pozytywnej (www.nataliakwiatkowska.pl)
Podobne wpisy
Gdy słyszymy słowo „dysleksja”, przed oczami staje nam najczęściej obraz dziecka, które ma problemy z...
CZYTAJ
Koniec wakacji zbliża się nieubłaganie. Dla niektórych dzieci to szczególne wakacje, bo krążą wokół przygotowań...
CZYTAJ
Trudności w nauce u dzieci mogą mieć różną genezę i może ich doświadczyć każde dziecko....
CZYTAJ
Certyfikaty i wyróżnienia