Kurkuma. Jakie ma właściwości i jak można ją wykorzystać?

Zioła i preparaty naturalne fiber_manual_record 2021-08-17

Kurkuma to złocista przyprawa o orientalnym zapachu, która barwi dłonie i wszystko z czym ma kontakt. Stanowi nieocenione źródło kurkuminy, czyli składnika, który ze względu na swoje wyjątkowe właściwości jest od wieków szeroko wykorzystywany nie tylko w gastronomii, ale także kosmetyce, włókiennictwie oraz medycynie. Dowiedz się, jak wykorzystać kurkumę i jakie korzyści niesie jej stosowanie.

 kurkuma i kurkumina
Spis treści

Czym jest kurkuma?

Kurkuma to inna nazwa kłącza ostryżu długiego, czyli rośliny, która rośnie głównie w Indiach, Chinach, a także w Azji Południowo-Wschodniej: na terenach Indonezji, Wietnamu, Filipin i Tajlandii. W Europie tę przyprawę można spotkać także pod nazwą "szafran indyjski" ze względu na jej orientalny smak i złocisty kolor. Wchodzi w skład popularnej mieszanki przypraw curry.


W naturalnych warunkach ostryż długi rośnie do nawet jednego metra wysokości. Ma prostą, nierozgałęzioną łodygę zakończoną dużym kłosem kwiatowym w żółtym kolorze, z białymi przysadkami. Liście rosną w dolnej części rośliny i osiągają rozmiar do 50 cm. Jako przyprawę używa się suszoną i zmiażdżoną na pył bulwę rośliny.


Co zawiera kurkuma?

Składnikiem kurkumy, który nadaje jej żółtą barwę, jest kurkumina. Stanowi ona 2-5% przyprawy i jest mało toksyczna dla ludzi, więc może być bezpiecznie stosowana na co dzień, jako element przypraw lub do barwienia potraw. Jednak to nie jedyne jej właściwości. Kurkumina wspiera także procesy pozytywnie oddziałujące na pojedyncze komórki i cały organizm. Dzięki temu pomaga: 

  • zapobiegać stanom zapalnym,
  • zmniejszać poziomy nadtlenków lipidów i cholesterolu we krwi, 
  • spowolnić utlenianie się lipidów,
  • chronić neurony dopaminergiczne,
  • zwiększyć poziom glutationu, który wspomaga procesy antyoksydacyjne, 
  • hamować procesy nowotworzenia na wszystkich etapach guza, 
  • zwalczać bakterie, wirusy i grzyby. 
  • Wspiera również działania chemoprewencyjne. 
  • Pomaga w utrzymaniu zdrowia i elastyczności stawów.

Mimo wielu korzyści, kurkumina jest mało przyswajalna w formie doustnej, słabo absorbuje się z jelita i zanim dotrze do krwioobiegu jest metabolizowana w wątrobie. Jednym ze sposobów, aby móc skorzystać z jej właściwości, jest połączenie kurkuminy z ekstraktem z owoców czarnego pieprzu. W jego składzie znajduje się piperyna, która pomaga poprawić wchłanialność przyprawy do krwioobiegu. Również olejki eteryczne znajdujące się w ostryżu (głównie turmerony) poprawiają wchłanianie kurkuminy. Warto dlatego szukać ekstraktu z całego korzenia kurkumy, bądź z całej rośliny. Trwają badania nad innymi metodami przedłużenia jej aktywności biologicznej.


Jakie właściwości ma kurkuma?

Kurkuma jest chętnie wykorzystywana jako przyprawa w przemyśle spożywczym. Często jest stosowana jako składnik wspomnianego curry, panierki np. do ryb, musztard lub masła. To dzięki niej mają wspaniały żółty kolor. Ale to nie jedyne właściwości tej rośliny. Kurkuma, dzięki składnikom, jakie zawiera, wspiera również:

  • gojenie się ran,
  • walkę z alergią, 
  • działania przeciwdepresyjne,
  • procesy antyoksydacyjne i zwalczające wolne rodniki, 
  • redukcję wydzielania soków żołądkowych,
  • walkę z dolegliwościami żołądkowymi i jelitowymi,
  • działania zapobiegające chorobie Alzheimera i demencji,
  • poprawia kondycję stawów

Dodatkowo kurkuma wspomaga również prawidłowe funkcjonowanie wątroby i układu trawiennego.


Jak wykorzystać kurkumę na co dzień?

Zastanawiasz się, jak włączyć kurkumę do swojej diety? Przyprawa jest najlepiej przyswajalna po podgrzaniu i połączeniu z tłuszczami, np. kokosowym. Dlatego nie należy spożywać jej samodzielnie. Zamiast tego dodawaj ją do różnych potraw, np. do ryżu, duszonych warzyw, mięsa lub zupy. Już pół łyżeczki wystarczy, aby np. rosół miał wspaniały, żółty kolor. Ponadto warto spożywać ją także w formie napojów. Najłatwiejszym sposobem jest przygotowanie z niej tzw. "złotego mleka".


Przepis na "złote mleko"

Do rondla wlej 250 ml mleka krowiego lub ulubionego roślinnego. Dodaj pół łyżeczki pieprzu, imbiru i oleju kokosowego, a następnie podgrzej składniki. Kiedy płyn będzie parzyć w palec, wsyp 2 łyżeczki kurkumy i zamieszaj. Gorący napój przelej do kubka i od razu podawaj. Pamiętaj, aby nie gotować mleka, żeby przyprawy nie straciły swoich właściwości. Taki napój doskonale sprawdzi się jesienią, zimą, a także wczesną wiosną. Rozgrzewa i pobudza, dzięki czemu można poczuć się lepiej po spędzeniu czasu na dworze. Kurkuma to bardzo niedoceniana przyprawa w polskich domach. Warto to zmienić i wprowadzić ją do codziennego jadłospisu.

Zdjęcie autora
mgr farm. Szymon Dybalski

Ukończył studia na Wydziale Farmaceutycznym Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Od 5 lat wykonuje swój zawód mając czynny kontakt z pacjentem, przy czym od 4 lat pełni funkcję specjalisty w dziedzinie farmacji w Aptece Melissa, udzielając pacjentom merytorycznych wideoporad oraz publikując eksperckie artykuły w Strefy Wiedzy. W pracy farmaceuty najbardziej ceni sobie kontakt z pacjentem, możliwość niesienia pomocy oraz rozwiewania wątpliwości dotyczących zamienników leków, dawkowania, realizacji recept i innych nurtujących kwestii związanych z farmakoterapią. Dziedziną, w której się kształci i wciąż poszerza swoją wiedzę jest prawo farmaceutyczne. Czas poza pracą uwielbia spędzać z rodziną, a w wolnych chwilach stawia na aktywność – zazwyczaj wybiera bieganie, wspinaczkę oraz długie spacery z psem, dzięki któremu zainteresował się tematem zwierzęcej behawiorystyki.

Podobne wpisy

2017-09-01

Odchudzanie - jak stracić zbędne kilogramy bez wyrzeczeń?
„Dieta cud, która pozwala zgubić zbędne kilogramy w kilka dni“ – choć takie hasła kuszą...

2021-07-02

Cynamon – właściwości zdrowotne. Jak działa i na co pomaga?
Cynamon kojarzy ci się ze specyficznym zapachem przywołującym na myśl okres Bożego Narodzenia? Ta przyprawa,...

2021-08-17

Właściwości lecznicze lukrecji. Na co pomaga?
Szukasz produktu, który pomoże złagodzić uporczywy kaszel i oczyścić drogi oddechowe? A może chcesz w...