Kwas foliowy – najnowsze wytyczne polskich ekspertów

Zdrowie kobiety fiber_manual_record 2018-10-25

Ciąża to wyjątkowy czas dla każdej przyszłej mamy. To nie tylko czas oczekiwania na narodziny upragnionego maleństwa, ale to również czas ogromnych zmian w organizmie kobiety i jej dziecka. I aby dziecko mogło się prawidłowo rozwijać a ciąża przebiegać jak najlepiej, konieczne jest dostarczenie organizmowi wszystkich niezbędnych składników odżywczych, witamin i składników mineralnych. Źródłem tych składników powinna być urozmaicona, zróżnicowana i dobrze zbilansowana dieta. Niestety nie zawsze pokrywa ona zwiększone zapotrzebowanie. I wtedy konieczna jest suplementacja – ale suplementacja rozsądna, dobrana do potrzeb i stanu zdrowia mamy oraz suplementacja, opierająca się na najnowszych publikacjach i aktualnych wytycznych i rekomendacjach ekspertów. W Polsce takie rekomendacje wydaje Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (dawniej Polskie Towarzystwo Ginekologiczne).

 Kwas foliowy – najnowsze wytyczne polskich ekspertów - Apteka internetowa Melissa
Spis treści

Kwas foliowy - aktualne wytyczne

Zgodnie z aktualnymi wytycznymi ekspertów oprócz odpowiednio zbilansowanej diety w czasie ciąży (i przed nią) konieczna jest suplementacja niektórych związków takich jak: kwas foliowy, długołańcuchowe wielonienasycone kwasy tłuszczowe, jod, witamina D3, żelazo oraz magnez. Spośród wyżej wymienionych związków szczególnie istotny dla zdrowia mamy i dziecka oraz prawidłowego przebiegu ciąży jest kwas foliowy. 

Kwas foliowy, inaczej nazywany jest folacyną czy witaminą B9, B11 lub M. Jest to rozpuszczalna w wodzie witamina z grupy B o wyjątkowych właściwościach, bowiem kwas foliowy uczestniczy w metabolizmie aminokwasów oraz bierze udział w syntezie i metabolizmie kwasów nukleinowych. Ponadto jest niezbędny do powstawania i wzrostu komórek dziecka w czasie ciąży a także wpływa na prawidłowy rozwój i funkcjonowanie układu krwiotwórczego i nerwowego dziecka.

Co prawda kwas foliowy może być syntetyzowany w organizmie człowieka przy udziale jego mikroflory jelitowej. Niemniej jednak ilości tego związku powstające w ten sposób są małe i nie wystarczają na pokrycie zapotrzebowania organizmu. Dlatego też kwas foliowy musi być dostarczany wraz z pożywieniem. Produktami bogatymi w kwas foliowy są między innymi: warzywa liściaste (sałata, szpinak, kapusta), rośliny strączkowe, pomidory, buraki, orzechy, słonecznik, ziarna zbóż, drożdże, mięso (wątroba) i jaja. 


Niedobory kwasu foliowego w ciąży

Niestety, czasem pomimo dobrze zbilansowanej diety ilości kwasu foliowego dostarczane z pożywieniem nie pokrywają zapotrzebowania na ten związek. Taką sytuacją jest właśnie okres planowania ciąży, ciąża i laktacja. Wtedy niezwykle ważna jest suplementacja kwasu foliowego. Bowiem niedobór kwasu foliowego w tym okresie może:

  • zwiększać ryzyko niezamknięcia się cewy nerwowej – a to z kolei może prowadzić do powstania wad rozwojowych między innymi: bezmózgowia, przepukliny mózgowo-rdzeniowej czy rozszczepu kręgosłupa,
  • prowadzić do niedorozwoju łożyska i zwiększać ryzyko jego odklejania,
  • predysponować do wystąpienia poronień,
  • prowadzić do niskiej masy urodzeniowej dziecka i do rozwoju niedokrwistości megaloblastycznej.

Udokumentowano, że suplementacja kwasem foliowym przed i na początku ciąży zmniejsza ryzyko wad cewy nerwowej u dziecka nawet o 50-75%! Co więcej odpowiednia podaż kwasu foliowego może zmniejszać ryzyko wystąpienia wad serca, wad układu moczowego, ciężkich zaburzeń mowy, autyzmu oraz różnych wad wrodzonych u dzieci. Dodatkowo suplementacja kwasu foliowego zmniejsza ryzyko występowania stanu przedrzucawkowego. W związku z tym zostały wydane odpowiednie rekomendacje dotyczące suplementacji kwasu foliowego.


Zalecenia ekspertów

W 2014 roku Zespół Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, wydał zalecenia, w których rekomendował stosownie kwasu foliowego w dawce 0,4 mg/dobę na 3 miesiące przed planowaną ciążą i w ciąży do 12 tygodnia ciąży. A u kobiet, które urodziły dziecko z wadą cewy nerwowej zalecana dobowa dawka kwasu foliowego (wg w/w zaleceń) wynosiła 5mg. Obecnie te rekomendacje są już nieaktualne.

W 2017 roku Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników wydało nowe rekomendacje dotyczące suplementacji folianów w okresie przedkoncepcyjnym, w czasie ciąży, połogu i laktacji.

Eksperci zalecają:

  • wszystkim kobietom w wieku rozrodczym spożywanie produktów bogatych w foliany,
  • wszystkim kobietom w wieku rozrodczym planującym ciążę stosowanie dodatkowej suplementacji folianami przez okres co najmniej 12 tygodni przed planowaną ciążą,
  • wszystkim kobietom przez cały okres ciąży, połogu i laktacji stosowanie dodatkowej suplementacji folianami.


3 grupy ryzyka

Eksperci Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników wydali również zalecenia co do dawki folianów, które powinny być przyjmowane. Suplementowana dawka zależy od sytuacji zdrowotnej rodziców i wywiadu rodzinnego. Eksperci wskazują 3 grupy ryzyka: niskiego, pośredniego i wysokiego.

Do grupy niskiego ryzyka należą zdrowe kobiety bez wywiadu własnego i rodzinnego obciążonego wadami płodu.

Do grupy pośredniego ryzyka należą kobiety, u których w wywiadzie stwierdza się określone schorzenia i choroby między innymi: występowanie wad płodu w rodzinie, stan przedrzucawkowy, cukrzyca przedciążowa, niewydolność wątroby czy nerek, otyłość, stosowanie leków przeciwpadaczkowych, metforminy, metotreksatu, sulfasalazyny oraz palenie papierosów i alkoholizm.

Z kolei grupa wysokiego ryzyka to grupa, do której zaliczane są kobiety u których w wywiadzie stwierdzono wady cewy nerwowej u matki, ojca lub u potomstwa. 

W zależności od grupy, do której przyszła mama należy, zalecana jest odpowiednia suplementacja folianów. I tak:

  1. Kobiety z grupy niskiego ryzyka – powinny przyjmować 0,4 mg folianów/dobę (12 tygodni przed planowana ciążą, w ciąży i w czasie laktacji),
  2. Kobiety z grupy pośredniego ryzyka - powinny przyjmować 0,8 mg folianów/dobę, w tym aktywne foliany i wit. B12 (12 tygodni przed planowana ciążą, w ciąży i w czasie laktacji),
  3. Kobiety z grupy wysokiego ryzyka powinny przyjmować: 5 mg folianów/dobę, w tym aktywne foliany i wit. B12 (12 tygodni przed planowana ciążą i w I trymestrze ciąży); 0,8 mg folianów/dobę, w tym aktywne foliany i wit. B12 (w II i III trymestrze ciąży i w okresie laktacji).


Podsumowując, kwas foliowy, suplementowany przed i w czasie ciąży, jest niezwykle ważny i istotny dla zdrowia mamy i jej dziecka. Ponadto wpływa korzystnie na prawidłowy przebieg ciąży. Dlatego też, jeżeli planujesz, oczekujesz dziecka lub karmisz piersią pamiętaj o odpowiedniej i właściwej suplementacji kwasu foliowego. Preparaty z kwasem foliowym znajdziesz w kategorii: https://www.apteka-melissa.pl/kategoria/witaminy-i-mineraly,342.html


Bibliografia: 
1. Bomba-Opoń D. i inni., Suplementacja folianów w okresie przedkoncepcyjnym, w ciąży i połogu. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna, 2017, 2, 5, 210-214 
2. Buczkowski  K., i inni., Wytyczne dla lekarzy rodzinnych dotyczące suplementacji witaminy D. Forum Medycyny Rodzinnej 2013, tom 7, nr 2, 55–58  
3. Grzegorz Stachowiak, Właściwa podaż witamin i mikroelementów w ciąży – ciągle aktualny problem. Ginekologia Praktyczna, 2009, 3, 52-57.  
4. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie stosowania witamin i mikroelementów u kobiet planujących ciążę, ciężarnych i karmiących. Ginekol Pol. 5/2014, 85, 395-399 
5. Wendołowicz M., Stefańska E., Ostrowska L., Żywienie kobiet w okresie ciąży. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2014, 20, 3, 341-345 

   Kwas foliowy – najnowsze wytyczne polskich ekspertów - Apteka internetowa Melissa
DOMOWA APTECZKA Kwas foliowy - 250 tabl.

12,79 zł

Zdjęcie autora
dr n. farm. Magdalena Stolarczyk
dr n. farm. Magdalena Stolarczyk – mama 3 dzieci, z wykształcenia farmaceutka – doktor nauk farmaceutycznych, absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, blogerka (www.farmaceuta-radzi.pl), autorka artykułów w czasopismach polskich i zagranicznych, autorka szkoleń i wykładów dla farmaceutów, autorka warsztatów dla rodziców, dyplomowana Promotorka Karmienia Piersią. Ponadto ekspert merytoryczny Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych oraz inicjatorka i autorka kampanii edukacyjnej „Leki to nie cukierki”i współautorka kampanii edukacyjnej „Lek bezpieczny oczami dziecka”
Podobne wpisy

2017-08-09

5 składników, które trzeba uzupełniać w czasie ciąży!
Ciąża to wyjątkowy okres w życiu kobiety, w którym jej organizm ma specjalne zapotrzebowanie na...

2018-10-09

Które witaminy warto suplementować w ciąży?
Łóżeczko i wanienka, śpioszki i kaftaniki, butelki i smoczki – tego wszystkiego prawdopodobnie będziesz potrzebować,...

2018-10-30

DHA w ciąży – dlaczego suplementacja jest konieczna?
W czasie ciąży w organizmie mamy i dziecka zachodzi wiele zmian. Aby zmiany te przebiegały...