Wirusy Herpes – wirusy powodujące opryszczki i inne choroby zakaźne

Dolegliwości i choroby fiber_manual_record 2018-05-07

Herpeswirusy to grupa wirusów pasożytująca na kręgowcach. Pod tą obco brzmiącą nazwą kryją się patogeny szeroko rozpowszechnione wśród populacji ludzkiej, przy czym aż 8 z nich może powodować u człowieka choroby. Za jakie dolegliwości odpowiedzialne są wirusy z rodziny Herpes i w jaki sposób możemy uchronić się przed zakażeniem?

 Wirusy Herpes - co to takiego?

Opryszczka wargowa a wirusy Herpes


Choroba ta objawia się występowaniem w okolicy ust drobnych, bolesnych pęcherzyków zapalnych, wypełnionych przeźroczystym płynem, które pękają i pozostawiają bolesne owrzodzenia oraz nadżerki. Za rozwój dolegliwości odpowiedzialny jest wirus opryszczki pospolitej, czyli HSV-1 (Herpes simplex virus 1), a czasem także blisko z nim spokrewniony HSV-2, który typowo wywołuje opryszczkę narządów płciowych. Do zakażenia wirusem dochodzi podczas kontaktu z wydzieliną pęcherzykową, śliną lub bezpośrednio ze skórą osoby w aktywnej fazie choroby. Oznacza to, iż najlepszą profilaktyką zachorowania jest unikanie pocałunków lub picia z jednego naczynia z osobą, u której widoczne są objawy opryszczki.


Badania pokazują, że do pierwotnego zakażenia HSV-1 dochodzi zazwyczaj już w dzieciństwie. Osoba zakażona pozostaje na zawsze nosicielem wirusa, gdyż jest on utajony w komórkach nerwowych. Aktywacja wirusa opryszczki pospolitej następuje zwykle pod wpływem czynników zewnętrznych osłabiających organizm nosiciela. Nawrotom opryszczki sprzyjają zatem sytuacje takie jak: gorączka, przemęczenie, urazy, zabiegi stomatologiczne, miesiączka, stosowanie glikokortykosteroidów, operacje chirurgiczne czy stres. Powstające w wyniku choroby pęcherzyki z surowiczym płynem goją się samoistnie po kilkunastu dniach, są jednak bardzo bolesne, a także powodują duży defekt estetyczny. Aby zapobiec pojawieniu się zmian skórnych, warto w momencie zaobserwowania objawów zwiastunowych, takich jak swędzenie, pieczenie lub przeczulica miejsca zakażenia pierwotnego, zastosować opatrunek w płynie URGO: https://www.apteka-melissa.pl/produkt/urgo-na-opryszczke-3-ml,3519.htmlktóry leczy opryszczkę w każdej fazie rozwoju choroby, dlatego można go stosować także na zaawansowane zmiany, co pozwoli na ograniczenie wykwitu i zmniejszenie bólu oraz swędzenia.

Ospa wietrzna i półpasiec

Ospa wietrzna to powszechna choroba wieku dziecięcego, wywołana pierwotnym zakażeniem wirusem ospy wietrznej i półpaśca – VZV (Varicella-Zoster Virus). Objawia się charakterystyczną wysypką, która na początku przyjmuje postać czerwonych plamek, przekształcających się stopniowo w grudki, a następnie w wypełnione surowiczym płynem pęcherzyki. Wysypce towarzyszą objawy grypopodobne: gorączka, ból głowy, osłabienie, bóle mięśni. U dzieci ospa wietrzna zwykle przebiega łagodnie i ustępuje samoistnie, dlatego jedynym leczeniem jest zachowanie higieny zakażonej skóry oraz ewentualne stosowanie leków przeciwbólowych. Niestety, jak większość Herpeswirusów, VZV pozostaje w komórkach nerwowych nosiciela nawet po wyleczeniu choroby. Reaktywacja wirusa u osób dorosłych powoduje wystąpienia półpaśca. Jest to choroba charakteryzująca się pęcherzykową wysypką oraz silnym bólem skóry, zazwyczaj w obrębie wąskiego jej pasa, nazywanego fachowo dermatomem. Ból ten jest wynikiem namnażania się wirusa w komórkach nerwu unerwiającego ten konkretny obszar skóry. Najlepszym sposobem zapobiegania ospie wietrznej jest szczepienie, które aż w 95% redukuje zachorowanie na tą chorobę.

Zakażenie cytomegalią

Zakażenie wirusem cytomegalii - CMV (Cytomegalovirus) zazwyczaj wywołane jest poprzez kontakt z wydzielinami organizmu (np. ślina) osób będących nosicielami. Szacuje się, że wirus ten jest obecny nawet u połowy populacji, w większości przypadków nie wywołuje jednak żadnych objawów chorobowych. U niektórych osób mogą rozwinąć się symptomy grypopodobne, takie jak ból gardła czy gorączka. Objawy te mijają samoistnie w ciągu kilku dni, a najlepszym leczeniem jest odpoczynek. Niestety, wirus ten może być bardzo groźny dla osób z upośledzoną odpornością, u których wywołuje powiększenie śledziony, zapalenie wątroby, a nawet zapalenie siatkówki czy jelita grubego.

Mononukleoza zakaźna

Mononukleoza zakaźna bywa niekiedy nazywana chorobą pocałunków. Podobnie jak inne Herpeswirusy, wywołujący ja wirus Epstein-Barr – EBV przekazywany jest najczęściej wraz ze śliną osoby zakażonej. Choroba zwykle występuje u osób w okresie dojrzewania. Objawia się bólami głowy, złym samopoczuciem, utratą łaknienia, apatią, rozkojarzeniem, przewlekłym zmęczeniem, ogólnym osłabieniem. Stałym symptomem jest także gorączka, powiększenie węzłów chłonnych oraz powiększenie wątroby i śledziony. W okresie zdrowienia może pojawić się zespół przewlekłego zmęczenia, charakteryzujący się trudnościami w koncentracji, uczuciem ciągłego zmęczenia i obniżeniem aktywności życiowej. Mononukleozę zazwyczaj leczy się poprzez odpoczynek, podawanieleków przeciwbólowych oraz witamin.



  1. Kuchar E, Zakażenie wirusem opryszczki zwykłej u dorosłych, mp.pl CHOROBY ZAKAŹNE,
    https://choroby-zakazne.mp.pl/choroby/zakazenia-wirusowe/158823,zakazenie-wirusem-opryszczki-zwyklej-u-doroslych

  2. Borowski J, Zaremba M, Mikrobiologia lekarska, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018

  3. Praca zbiorowa Interna Szczeklika 2017, pod red. Piotra Gajewskiego, Medycyna Praktyczna 2017. 

Zdjęcie autora
mgr farm. Izabela Kurowska

Przedmiotem jej zainteresowań od zawsze było zdrowie - ukończyła więc studia farmaceutyczne na Wydziale Farmacji Uniwersytetu Medycznego w Łodzi oraz studia podyplomowe w zakresie dietetyki w Szkole Biznesu i Nauk o Zdrowiu. Jej wykształcenie, a także poczucie misji w niesieniu pomocy ludziom, zaowocowały praktycznym, wieloletnim doświadczeniem w pracy z pacjentami aptek oraz z osobami zmagającymi się z problemami zdrowotnymi, wynikającymi z takich schorzeń jak nadwaga czy otyłość. Swoją postawą – w pracy i poza nią – promuje holistyczne podejście do zdrowego stylu życia, obejmującego zarówno właściwe żywienie, jak i aktywność fizyczną.

W Aptece Melissa pełni między innymi funkcję eksperta w Strefie Wiedzy, dzieląc się swoimi wskazówkami i spostrzeżeniami w przystępny sposób, w ramach artykułów poradnikowych. Prywatnie jest mamą dwójki dzieci, w których na co dzień stara się zaszczepić pasję do zdrowego stylu życia. Sama w wolnym czasie biega i ćwiczy z kettlebell, a dodatkowo rozwija swoją kolejną pasję, związaną z kosmetologią – a mianowicie pasję do naturalnej pielęgnacji twarzy i ciała.

Podobne wpisy

2018-01-26

Sprawdź, co najczęściej wywołuje opryszczkę na ustach i jak się uchronić przed jej wirusem
Opryszczka na ustach jest wywołana wirusem opryszczki pospolitej, który najczęściej atakuje osłabiony organizm. W przypadku...

2018-05-07

Okoliczności, w których warto przygotować się na pojawienie się opryszczki wargowej
Opryszczka wargowa to efekt infekcji wirusem opryszczki zwykłej (Herpes Simplex) typu 1. Gdy jest to...

2019-02-07

Jak sobie poradzić z opryszczką?
Opryszczka objawia się uczuciem mrowienia, pieczenia, delikatnym swędzeniem i kłuciem, które bardzo szybko przeradza się...