ZWYCIĘZCA RANKINGU
ZAUFANE OPINIE CENEO
ISTNIEJEMY NA RYNKU
JUŻ OD 27 LAT
REALIZUJEMY DOSTAWY
POZA GRANICĘ POLSKI
Zrealizowaliśmy ponad
2 000 000 zamówień

Witamina D dla dzieci - co warto o niej wiedzieć?

Suplementacja fiber_manual_record 2019-11-22
 Witamina D dla dzieci - co warto o niej wiedzieć? - Apteka Internetowa Melissa

Witamina D jest niezwykle ważna dla organizmu dziecka – zarówno dla jego wzrostu, rozwoju jak i odporności. Nasz organizm może wytwarzać witaminę D, niemniej jednak ze względu na ograniczoną ilość promieni słonecznych (szczególnie w miesiącach jesienno-zimowych) nie jest w stanie wytworzyć jej odpowiedniej ilości. Dlatego też witamina D powinna być dostarczana w formie dodatkowej suplementacji. Ale w jakiej ilości? – o tym poniżej.

Co to jest witamina D?

Sam termin „witamina D” jest terminem - określeniem dość szerokim i ogólnym, bowiem nazwa ta obejmuje różne związki o podobnej do siebie budowie chemicznej. Do takich związków zalicza się ergokalcyferol (D2) i cholekalcyferol (D3). Oba te związki są nieaktywne biologicznie i określa się ich mianem prohormonów. Dopiero w organizmie człowieka, w wątrobie ulegają metabolizmowi do odpowiednio 5-hydroksykalcyferol i 25-hydroksycholekalcyferol. Te związki z kolei w kanalikach nerkowych ulegają przekształceniu do aktywnych biologicznie postaci witaminy D, z których najbardziej aktywną formą Witaminy D, o wielokierunkowym jej działaniu jest kalcytriol (1,25(OH)2D).

Ergokalcyferol (D2) i cholekalcyferol (D3) mogą być dostarczane z pożywieniem (o tym poniżej) ale również mogą powstawać w organizmie z prekursorów z ergosterolu i 7-dehydrocholesterolu. Niezwykle istotny jest ten ostatni związek, bowiem on pod wpływem promieniowania słonecznego ulega przekształceniu do cholekalcyferolu a ten z kolei w wątrobie a następnie w nerkach do kalcytriolu. Co istotne – właśnie ta droga powstawania kalcytriolu pod wpływem promieniowania słonecznego jest niezwykle istotna, bowiem szacuje się, że w ten sposób powstaje ok 90% dziennego zapotrzebowania na tą witaminę. 

Niestety w naszych warunkach klimatycznych, przy ograniczonej ilości słońca w miesiącach jesienno-zimowych, przy stosowaniu kremów z filtrem ilość witaminy powstająca podczas syntezy skórnej jest niewystarczająca i dlatego konieczne jest jej dodatkowe dostarczanie.

Jakie są źródła witaminy D?

Ergokalcyferol (D2) obecny jest w produktach pochodzenia roślinnego. Z kolei cholekalcyferol (D3) znajduje się w tłustych rybach, olejach rybich, jajach, wątrobie, mięsie, podrobach, drobiu i przetworach mlecznych. Niestety produkty żywnościowe nie dostarczają tych związków w ilościach, które pokrywałoby zapotrzebowanie organizmu. Z kolei synteza skórna, mimo, że jest najważniejszym i największym źródłem witaminy D również nie pokrywa tego zapotrzebowania. Dlatego też należy suplementować witaminę D poprzez przyjmowanie jej w odpowiedniej ilości w postaci leków lub suplementów.

Witamina D – dlaczego taka ważna dla dzieci?

Witamina D jest niezwykle ważna dla organizmu dziecka bowiem:

  • wpływa na układ kostny - pełni niezwykle istotną rolę w rozwoju tkanki kostnej, warunkuje jej prawidłową mineralizację oraz rozwój kości
  • reguluje gospodarkę wapniowo-fosforanową
  • zwiększa wchłaniania wapnia i fosforu w jelitach oraz zmniejszanie wydalanie z moczem
  • wykazuje działanie immunomodulujące
  • obniża poziom cytokin prozapalnych oraz powoduje wzrost cytokin przeciwzapalnych i tym samym zmniejsza odpowiedz zapalną
  • działa neuroprotekcyjnie i kardioprotekcyjnie
  • zmniejsza ryzyko wystąpienia cukrzycy typu I u dzieci
  • wykazuje właściwości antyproliferacyjne i propapoptyczne i tym samym zmniejsza ryzyko rozwoju nowotworów


Jakie mogą być skutki niedoboru witaminy D u dzieci?

Niedobór witaminy D w naszym społeczeństwie jest bardzo powszechny - również a właściwie szczególnie w grupie dzieci. Szacuje się, że nawet 90% polskiej populacji ma niedobory witaminy D. Niedobór witaminy D może powodować wiele niekorzystnych zmian w organizmie do których zalicza się między innymi:

  • zmiany kostne
  • krzywicę
  • osteomalację i zrzeszotnienie kości
  • wtórną nadczynność przytarczycy

Ponadto niedobór witaminy D może powodować zwiększone ryzyko występowania chorób układu krążenia takich jak nadciśnienie, niewydolność serca, choroba wieńcowa czy zawał lub udar. Dodatkowo niedobór witaminy D może być jednym z czynników rozwoju chorób autoimmunologicznych i nowotworowych. Objawami niedoboru witaminy D u dzieci mogą być: opóźnione zarastanie ciemiączka, opóźnienie rozwoju fizycznego, opóźnione ząbkowanie, zmęczenie, apatia, zaparcia, nadmierna potliwość, rozmiękanie kości czaszki czy zgrubienie żeber.


Czy nadmiar witaminy D jest szkodliwy?

Nie tylko niedobór witaminy D jest niekorzystny dla organizmu dziecka, ale również jej nadmiar. Zbyt duże ilości witaminy D mogą powodować:

  • powstawanie złogów wapnia
  • odkładanie się tych złogów w narządach i w ścianach naczyń krwionośnych
  • niewydolność narządów
  • rozwojem miażdżycy
  • zaburzeniami wzrostu

Objawami nadmiaru witaminy D mogą być dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, biegunka. Dodatkowo mogą pojawiać się bóle głowy i stawów, spadek masy ciała, nadmierne pocenie się, brak apetytu, senność i zmęczenie.


Gdzie się dowiedzieć jaki mamy poziom witaminy D?

Określenie stężenia witaminy D we krwi jest bardzo proste. Można to zrobić w każdym laboratorium. Jest to badanie płatne a jego koszt waha się od 50-150 zł.

Jaki powinien być prawidłowy poziom witaminy D w organizmie?

Zgodnie z najnowszymi i najbardziej aktualnymi zasadami suplementacji witaminy D (z 2018 roku) w zależności od stężenia 25(OH)D we krwi wyróżnia się:

  • ciężki niedobór witaminy D – 0-10 ng/ml
  • znaczny niedobór witaminy D - 10-20 ng/ml
  • stężenie suboptymalne witaminy D – 20-30 ng/ml
  • stężenie optymalne witaminy D – 30-50 ng/ml
  • wysokie stężenie witaminy D – 50-75 ng/ml
  • wysokie stężenie witaminy D – 75-100 ng/ml
  • stężenie toksyczne witaminy D >100 ng/ml


Jakie są zalecenia dotyczące suplementowania witaminy D u dzieci?

Zgodnie z aktualnymi zasadami suplementacji witaminy D (z 2018 roku) zaleca się:

  • noworodkom urodzonym przedwcześnie <32 tc 
    o suplementację witaminy D w dawce 800IU/dobę
    o kontrolę stężenia 25(OH)D
  • noworodkom urodzonym przedwcześnie 33-36 tc
    o suplementację witaminy D w dawce 400IU/dobę niezależnie od sposobu karmienia
  • noworodkom urodzonym o czasie i niemowlętom
    o suplementację witaminy D w dawce 400IU/dobę niezależnie od sposobu karmienia w pierwszym półroczu życia
    o suplementację witaminy D w dawce 400-600IU/dobę zależnie od sposobu karmienia w drugim półroczu życia
  • dzieciom w wieku 1-10 lat
    o suplementację witaminy D w dawce 600-1000IU/dobę zależnie od masy ciała i podaży witaminy D wraz z dietą w okresie od września do października – jeżeli występuje właściwa i odpowiednia ekspozycja na słońce w miesiącach wiosenno-letnich
    o suplementację witaminy D w dawce 600-1000IU/dobę zależnie od masy ciała i podaży witaminy D wraz z dietą przez cały rok – jeżeli występuje niewłaściwa i nieodpowiednia ekspozycja na słońce w miesiącach wiosenno-letnich
    o suplementację witaminy D w dawce 1600-4000IU/dobę u dzieci z otyłością zależnie od stopnia otyłości
  • młodzieży w wieku 11-18 lat
    o suplementację witaminy D w dawce 800-2000IU/dobę zależnie od masy ciała i podaży witaminy D wraz z dietą w okresie od września do października – jeżeli występuje właściwa i odpowiednia ekspozycja na słońce w miesiącach wiosenno-letnich
    o suplementację witaminy D w dawce 800-2000IU/dobę zależnie od masy ciała i podaży witaminy D wraz z dietą przez cały rok – jeżeli występuje niewłaściwa i nieodpowiednia ekspozycja na słońce w miesiącach wiosenno-letnich
    o suplementację witaminy D w dawce 1600-4000IU/dobę u młodzieży z otyłością w zależności od stopnia otyłości


Czy warto badać poziom witaminy D we krwi?

W przypadku suplementacji witaminy D warto kontrolować jej poziom we krwi i w zależności od uzyskanego stężenia modyfikować dawkowanie. I tak w przypadku uzyskania wyniku:

  • 0-10 ng/ml (ciężki niedobór witaminy D) zaleca się:
    o Podawanie dawek leczniczych w zależności od wieku i masy ciała
            0-12 m.ż. – 2000IU/dobę
            1-10 lat – 3000-6000IU/dobę
            >10lat – 5000IU/dobę
    o Kontrolę stężenia 25(OH)D po 1-3 miesiącach
    o Leczenie kontynuowane do uzyskania stężenia 30-50 ng/ml, a następnie stosowanie dawki podtrzymującej w zależności od wieku i masy ciała
  • 10-20 ng/ml (znaczny niedobór witaminy D)
    o W przypadku dotychczasowego przyjmowania witaminy D zaleca się zwiększenie dotychczas stosowanej dawki o 100%
    o W przypadku dotychczasowego niestosowania witaminy D zaleca się podaż witaminy D w maksymalnych zalecanych dawkach dopasowanych do wieku
    o Kontrolę stężenia 25(OH)D po 3 miesiącach
  • 20-30 ng/ml (stężenie suboptymalne witaminy D)
    o W przypadku dotychczasowego przyjmowania witaminy D zaleca się zwiększenie dotychczas stosowanej dawki o 50%
    o W przypadku dotychczasowego niestosowania witaminy D zaleca się podaż witaminy D w zalecanych dawkach dopasowanych do wieku
  • 30-50 ng/ml (stężenie optymalne witaminy D)
    o Zaleca się kontynuowanie dotychczasowego postępowania
  • 50-75 ng/ml (wysokie stężenie witaminy D)
    o W przypadku dotychczasowego przyjmowania witaminy D zaleca się zmniejszenie dotychczas stosowanej dawki o 50%
    o W przypadku dotychczasowego stosowania wyższych niż rekomendowane dawki witaminy D zaleca się wstrzymanie suplementacji na 1 miesiąc a następnie stosowanie dawek zalecanych dla danej grupy wiekowej
    o Kontrolę stężenia 25(OH)D po 3 miesiącach
  • 75-100 ng/ml (wysokie stężenie witaminy D) zaleca się
    o Wstrzymać podawanie witaminy D
    o Po 1-2 miesiącach wprowadzić suplementację witaminy D w minimalnych rekomendowanych dawkach
  • >100 ng/ml (stężenie toksyczne witaminy D) należy
    o Bezwzględnie przerwać suplementację witaminy D
    o Przeprowadzać comiesięczne kontrole stężenia 25(OH)D we krwi
    o Wprowadzenie dodatkowej suplementacji witaminą D może nastąpić po uzyskaniu stężenia<50 ng/ml i po konsultacji z lekarzem


Jaki preparat z witaminą D wybrać?

Rozważając i wprowadzając dziecku suplementację witaminą D warto najpierw wykonać oznaczenie stężenia 25(OH)D we krwi a następnie dobrać dawkę w zależności od  uzyskanego wyniku oraz wieku i masy ciała dziecka. Warto to (dawkę witaminy D) skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.

Na aptecznym rynku dostępne są liczne preparaty, zawierające witaminę D przeznaczone do podawania dzieciom. Występują one pod różnymi postaciami, w różnych dawkach i pod różnymi kategoriami dostępności. Spośród tych produktów można wybrać odpowiedni dla naszego dziecka. Są to produkty zarówno pojedyncze (czyli takie, które w swoim składzie zawierają tylko witaminę D) jak również preparaty złożone, które oprócz witaminy D zawierają inne substancje czynne.


 Produkty proste zawierające witaminę D przeznaczone do podawania dzieciom (przykłady):


Preparaty złożone zawierające między innymi witaminę D przeznaczone do podawania dzieciom (przykłady):

  • Avitale – witamina D3 – krople, 1000IU witaminy D/1 naciśnięcie pompki, zawiera również witaminę E
  • Bobik DHA - kapsułki, 400 IU witaminy D/kapsułkę, zawiera także DHA
  • Centrum Junior – tabletki do ssania, 120IU witaminy D, zawiera także witaminę A, E, CB1, B2, B6, B12, biotynę, kwas foliowy, niacynę, kwas pantotenowy, cynk, mangan, selen, żelazo
  • Centrum żelki – żelki, 200 IU witaminy D/żelek, zawiera również witaminę A, E, C, B6, B12, Niacynę, Biotynę, Cynk, Jod
  • Cerutin Junior dinożelki – żelki, 100 IU witaminy D/żelek, zawiera także witaminę C, E, A, B2, B12, niacynę, kwas pantotenowy, biotynę, cynk, rutynę
  • Dr Jacobs Forte – krople, 2000IU witaminy D/1 kropla, zawiera także witaminę K
  • Estrovita Kids - syrop, 600IU witaminy D/2,5ml, zawiera również Kwas α-linolenowy, kwas linolowy, kwas γ-linolenowy, kwas oleinowy, Witaminę E, A
  • Ibuvit – kapsułki, 1000 IU witaminy D/kapsułkę, zawiera również witaminę K, DHA, EPA
  • Juvit Multi krople – krople, 1000IU witaminy D/1 ml, zawiera również witaminę A, E, B1, B2, B6, PP, C
  • Litozin Calcium D3 – tabletki, 1000IU witaminy D/tabletkę, dodatkowo zawiera wapń
  • Litozin Kids – tabletki, 400IU witaminy D/tabletkę, zawiera także wapń
  • Marsjanki Futura syrop – syrop, 200IU witaminy D/5 ml syropu, zawiera także żelazo, wapń, witaminę K, C
  • Marsjanki Futura tabletki do żucia – tabletki do żucia, 400 IU witaminy D/tabletkę, zawiera także żelazo, wapń, witaminę K, C, Beta-glukan, inulinę
  • Marsjanki Futura żel – żel w tubkach, 100 IU witaminy D/2 tubki, ponadto zawiera DHA, witaminę K, C, Beta-glukan 
  • Mollers Omega 3 – żelowe rybki, 400IU witaminy D/2 rybki, zawiera również DHA i EPA
  • Mollers Tran – płyn, 200IU witaminy D/2,5ml, zawiera również DHA, EPA, witaminę A
  • Multiomega 3 junior – syrop, 500IU witaminy D/5ml syropu, zawiera również EPA, DHA, Witaminę A, K, E, C, B1, B2, PP, B6, B12, kwas foliowy, cynk, jod, biotynę i kwas pantotenowy
  • OmegaMed Baby DHA z Wit. D3 – kapsułki, 400IU witaminy D/1 kapsułkę, zawiera dodatkowo DHA
  • Solevitum Junior  – syrop, 600IU witaminy D/5 ml syropu, dodatkowo zawiera witaminę K


Podsumowując, witamina D jest niezwykle ważna dla organizmu dziecka - zapewnia jego wzrost, rozwój a także wpływa na odporność. Niestety w naszym społeczeństwie występują niedobory witaminy D – dlatego należy ją suplementować, ale warto robić to z głową i wg kilku zasad:

  • Zanim zaczniesz suplementować dziecku (i sobie) witaminę D – sprawdź jej stężenie we krwi
  • Dopasuj dawkę suplementowanej witaminy D do jej stężenia we krwi dziecka
  • Dopasuj dawkę suplementowanej witaminy D wieku i masy ciała dziecka
  • Dawkę suplementowanej witaminy D skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą
  • Wybierz produkt, który będzie dostarczał właściwą ilość witaminy D
  • Podawaj dziecku witaminę D regularnie
  • Sprawdzaj poziom witaminy D we krwi regularnie


Literatura
1. Buczkowski K., i inni., Wytyczne dla lekarzy rodzinnych dotyczące suplementacji witaminy D. Forum Medycyny Rodzinnej 2013, tom 7, nr 2, 55–58
2. Dietary reference values for vitamin D. EFSA Journal 2016;14(10):4547
3. Dittfeld A., Gwizdek K., Koszowska A., Fizia K., Wielokierunkowe działanie witaminy D. Annales Academiae Medicae Silesiensis 2014, 68, 1
4. Mitri J, Muraru MD, Pittas AG. Vitamin D and type 2 diabetes: a systematic review. Eur J Clin Nutr 2011;65:1005-1015.
5. Norman A.W.: From vitamin D to hormone: fundamentals of the vitamin D endocrine system, Am. J. Clin. Nutr. 88 (2), 491S-499S, 2010 
6. Płudowski P., Witamina D: Rekomendacje dawkowania w populacji osób zdrowych oraz w grupach ryzyka - wytyczne dla Europy Środkowej 2013 r. Standardy Medyczne/Pediatria, 2013, 10, 573-578
7. Rustecka A., Jung A., Kalicki B. Znaczenie witaminy D w chorobach atopowych u dzieci Pediatr Med Rodz 2013, 9 (1), p. 41–45
8. Rusińska A., i inni. Zasady suplementacji i leczenia witamina D- nowelizacja 2018. Postępy Neonatologii, 2018, 24, 1-24
9. Zdrojewicz Z., Chruszczewska E., Miner M., Wpływ witaminy D na organizm człowieka Med Rodz 2015; 2(18): 61-66

Pobierz artykuł w pdf:

Zdjęcie autora
dr n. farm. Magdalena Stolarczyk
dr n. farm. Magdalena Stolarczyk – mama 3 dzieci, z wykształcenia farmaceutka – doktor nauk farmaceutycznych, absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, blogerka (www.farmaceuta-radzi.pl), autorka artykułów w czasopismach polskich i zagranicznych, autorka szkoleń i wykładów dla farmaceutów, autorka warsztatów dla rodziców, dyplomowana Promotorka Karmienia Piersią. Ponadto ekspert merytoryczny Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych oraz inicjatorka i autorka kampanii edukacyjnej „Leki to nie cukierki”i współautorka kampanii edukacyjnej „Lek bezpieczny oczami dziecka”