2022-05-20
Dolegliwości i choroby

Obturacyjny bezdech senny - przyczyny, objawy, rozpoznanie i leczenie

Borykasz się z nadciśnieniem o nieustalonym podłożu, a w ciągu dnia męczy Cię senność? Masz wrażenie, że pomimo odpowiedniej liczby godzin poświęconych na nocny odpoczynek, wciąż odczuwasz zmęczenie, a dodatkowo zdarzają Ci się epizody krótkotrwałych zaburzeń pamięci i koncentracji? Do tego wszystkiego Twój partner lub partnerka narzekają na to, że chrapiesz w czasie snu i zakłócasz sen współdomowników, a Ty cierpisz z powodu porannych bólów głowy? Jeśli utożsamiasz się ze wszystkimi wymienionymi objawami, to być może dotykają Cię symptomy nieuświadomionego, obturacyjnego bezdechu sennego - czyli najpopularniejszej odmiany bezdechu występującego w trakcie snu. Nazwa tego schorzenia brzmi niezwykle groźnie - groźne mogą być także konsekwencje braku leczenia, jednak na szczęście objawy obturacyjnego bezdechy sennego można diagnozować i niwelować je, zanim doprowadzą do negatywnych skutków i zmian w organizmie. Co to jest bezdech senny i w jaki sposób go rozpoznać? Jakie są przyczyny bezdechu sennego i jak wygląda diagnostyka? I wreszcie - na czym polega leczenie bezdechu sennego i czy faktycznie dzięki terapii można poprawić jakość swojego codziennego życia? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w poniższym tekście - zapraszamy do lektury!

 Obturacyjny bezdech senny należy leczyć - przede wszystkim ze względu na groźne powikłania
Spis treści

Co to jest bezdech senny (obturacyjny bezdech senny)?

Czym jest obturacyjny bezdech senny? Jest to choroba, której mechanizm działania uaktywnia się w nocy - podczas snu pacjenta. Polega ona na pojawianiu się bezdechów (czyli epizodów zatrzymania oddychania) i/lub hipowentylacji (momentów spłycenia oddechu). Bezpośrednią przyczyną takiego stanu rzeczy jest zamykanie się górnych dróg oddechowych w obrębie gardła - wówczas powietrze nie może swobodnie przepływać, a organizm odczuwa stan niedotlenienia (przejściowo). Wszystko to dzieje się pomimo prawidłowego funkcjonowania mięśni oddechowych, a czasem nawet mimo ich wzmożonej pracy.

Obturacyjny bezdech podczas snu - przyczyny zjawiska

Tak jak zostało to już wspomniane, bezpośrednią przyczyną bezdechu sennego jest zamknięcie się górnych dróg oddechowych w obrębie gardła, w wyniku czego następuje znaczne spłycenie oddechu lub momenty bezdechu. Przyczyny bezdechu sennego mogą być różne, choć łączy je jedno - upośledzenie pracy mięśni oddechowych na odcinku gardła. Wśród nich wyróżniamy:

  • otyłość i zwiększoną ilość tkanki tłuszczowej w obrębie szyi, która podczas snu (zwłaszcza w pozycji na plecach) uciska gardło, powodując mechaniczne zamknięcie się światła dróg oddechowych;
  • skrzywioną przegrodę nosową i inne nieprawidłowości anatomiczne w obrębie dróg oddechowych;
  • choroby powodujące niedrożność nosa, takie jak alergiczny nieżyt nosa, a także przerośnięcie podniebiennych migdałków;
  • nieprawidłowości w budowie twarzoczaszki (a zwłaszcza cofnięcie żuchwy, tyłozgryz, zgryz głęboki);
  • ciążę, podczas której masa ciała zwiększa się, a oddziaływanie hormonu rozluźniającego mięśnie (relaksyny) jest odczuwalne zwłaszcza w trzecim trymestrze i tuż przed porodem;
  • palenie papierosów;
  • spożywanie alkoholu - zwłaszcza wieczorem - który wywołuje efekt zmniejszenia napięcia mięśni w obrębie gardła;
  • przewlekłe stosowanie środków nasennych i uspokajających, które również mogą wyzwolić efekt nadmiernego rozluźnienia mięśni w górnych drogach oddechowych.

Warto wiedzieć, że przyczyny bezdechu sennego, a w efekcie - sam bezdech - dotykają w większości mężczyzn już po 40 roku życia i kobiet po 50 roku życia (ryzyko to wzrasta z uwagi na zwiększenie ryzyka otyłości, ale również z powodu naturalnego zmniejszenia elastyczności mięśni postępującego wraz z wiekiem).

Objawy obturacyjnego bezdechu sennego - jak je rozpoznać?

Mimo występowania bezdechów sennych w nocy, choroba wpływa na funkcjonowanie pacjenta również w ciągu dnia. Do objawów bezdechu sennego możemy więc zaliczyć uczucie niewyspania, drażliwość, apatię, niemożność skupienia się na codziennych zadaniach, zmienność nastroju, zaburzenia pamięci, a także poranne bóle głowy, nadmierną senność, a w najtrudniejszych, nieleczonych przypadkach - zaburzenia erekcji u mężczyzn, spadek libido u obu płci, depresję czy nawet zaburzenia emocjonalne.


Z kolei wśród nocnych objawów obturacyjnego bezdechu sennego wyróżniamy oczywiście bezdechy i hipowentylację (spłycenie oddechu), ale również mikrowybudzenia (których pacjent nie jest świadomy, a które wpływają zdecydowanie na jakość jego snu), chrapanie, wiercenie się, nadmierne pocenie się w nocy, zwiększoną częstotliwość oddawania moczu w porze nocnej, uczucie duszności i dławienia się podczas snu, bezsenność, niemożność szybkiego zaśnięcia (nawet pomimo odczuwanego zmęczenia), suchość w jamie ustnej, kołatanie serca, uczucie niepokoju i inne objawy bezdechu.

Diagnostyka bezdechu sennego

Diagnostyka bezdechu sennego zwykle przebiega z całonocnym badaniem, określanym mianem polisomnografii. Polega ono na mierzeniu różnych parametrów życiowych pacjenta za pomocą różnego rodzaju sprzętów. W diagnostyce bezdechu sennego istotne są pomiary:

  • zawartości tlenu we krwi (przy użyciu pulsoksymetru - o tym, jak działa, pisaliśmy już w artykule Pomiar saturacji na palcu przy użyciu pulsoksymetru - jak zrobić to prawidłowo?, do którego lektury serdecznie zachęcamy); 
  • poziomu przepływu powietrza przez górne drogi oddechowe (nos i usta). Pomiar dokonywany jest za pomocą specjalnych czujników ciśnienia i temperatury); 
  • długości faz snu (pomiar jest wykonywany z wykorzystaniem elektroencefalogramu oraz elektrookulogramu - badania EEG i EOG);
  • chrapania i ruchów kończyn (rejestruje je mikrofon i kamera);
  • tętna (badanie EKG).

W przypadku braku możliwości wykonania powyższego badania (z uwagi na koszty lub braki sprzętowe), pacjentom proponuje się wykonanie poligrafii, w trakcie której monitorowane są wszystkie czynności wymienione powyżej, oprócz czynności mózgu (EEG i EOG).

Obturacyjny bezdech senny - powikłania (nadciśnienie tętnicze i inne)

Jakie konsekwencje może mieć nieleczony, obturacyjny bezdech senny? Powikłania niestety są bardzo poważne. Wśród nich możemy wyróżnić zaburzenia układu krążenia i pracy serca, a więc nadciśnienie, zwiększenia ryzyka zawału serca i choroby niedokrwiennej, niewydolność serca, zaburzenia jego rytmu, przemijające epizody niedokrwienia mózgu, a nawet udar. Oprócz tego wśród powikłań obturacyjnego bezdechu sennego wyróżnia się także refluks żołądkowo- przełykowy, zgagę, zespół metaboliczny, cukrzycę typu II, nieprawidłową tolerancję glukozy. Do tego dochodzi zwiększone ryzyko nadciśnia płucnego, zaburzeń psychicznych, depresji, poważnych zaburzeń koncentracji, a nawet - nagłego zgonu. Osoby cierpiące na obturacyjny bezdech senny, z uwagi na powikłania dotyczące koncentracji i samopoczucia, są również narażone na spowodowanie wypadków komunikacyjnych.

Leczenie bezdechu sennego - metody terapii

Leczenie bezdechu sennego każdorazowo powinno rozpocząć się od zmiany nawyków i prowadzenia zdrowego trybu życia - zwłaszcza w kontekście higieny snu. Pacjentom otyłym i z nadwagą zaleca się redukcję wagi, należy bezwzględnie odstawić alkohol i papierosy (zwłaszcza, jeśli chodzi o porę wieczorną), dbanie o odpowiedni poziom aktywności fizycznej oraz o uregulowanie cyklu snu. Dodatkowo pacjenci powinni starać się spać w pozycji bocznej (pomocne bywa wszycie piłki tenisowej w piżamę na wysokości łopatek, co zapobiega bezwiednemu przewracaniu się na plecy w trakcie snu).


U osób z wadami anatomicznymi twarzoczaszki oraz górnych dróg oddechowych zaleca się zabiegi (operację przegrody nosowej, wycięcie migdałków i inne) lub leczenie ortodontyczne (założenie aparatu stałego lub zakładanego na noc - powodującego wysunięcie żuchwy i usprawnienie toru oddechowego).


W leczeniu obturacyjnego bezdechu sennego wykorzystywane są także aparaty CPAC (Continuous Positive Airway Pressure) - maski zakładane na twarz w nocy, która poprzez wytwarzanie stałego, dodatniego ciśnienia w drogach oddechowych całkowicie likwiduje ryzyko powstania bezdechów.

Zdjęcie autora
Autor
mgr farm. Szymon Dybalski

Ukończył studia na Wydziale Farmaceutycznym Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Od 5 lat wykonuje swój zawód mając czynny kontakt z pacjentem, przy czym od 4 lat pełni funkcję specjalisty w dziedzinie farmacji w Aptece Melissa, udzielając pacjentom merytorycznych wideoporad oraz publikując eksperckie artykuły w Strefy Wiedzy. W pracy farmaceuty najbardziej ceni sobie kontakt z pacjentem, możliwość niesienia pomocy oraz rozwiewania wątpliwości dotyczących zamienników leków, dawkowania, realizacji recept i innych nurtujących kwestii związanych z farmakoterapią. Dziedziną, w której się kształci i wciąż poszerza swoją wiedzę jest prawo farmaceutyczne. Czas poza pracą uwielbia spędzać z rodziną, a w wolnych chwilach stawia na aktywność – zazwyczaj wybiera bieganie, wspinaczkę oraz długie spacery z psem, dzięki któremu zainteresował się tematem zwierzęcej behawiorystyki.

Podobne wpisy
Problemy z zasypianiem to przypadłość, która dotyczy coraz większego grona społeczeństwa. Niedostateczna ilość snu, szczególnie...
CZYTAJ
Aromaterapia jest jednym ze sposobów terapii zaliczanych do propozycji medycyny alternatywnej. Dowody na skuteczność jej...
CZYTAJ
Ashwagandha to zielony krzew, który rośnie głównie w Indiach i na Bliskim Wschodzie. Od setek...
CZYTAJ
Certyfikaty i wyróżnienia