Apteka Melissa Drogeria E-Melissa
  • Dostawa do punktu DPD Pickup. Czas trwania od 04.04 godz. 12:00 do 26.04 godz. 16:00 Sprawdź!
Czas trwania od 04.04 godz.12:00 do 26.04 godz.16:00
x
Najpopularniejsze frazy
Polecane produkty
Brak produktów dla wpisanej frazy
2024-02-21
Dolegliwości i choroby

Serotonina, hormon szczęścia - za co odpowiada? Niedobór, nadmiar

Serotonina określana jest również jako hormon szczęścia, ponieważ pomaga zachować dobry nastrój. Odgrywa ona kluczową rolę w regulacji nastroju, zachowania i niektórych funkcji mózgu. Jest to neuroprzekaźnik, który wpływa na wiele procesów fizjologicznych w organizmie. Uświadomienie sobie roli serotoniny, może pomóc w lepszym zrozumieniu naszego samopoczucia i sposobu funkcjonowania. Serotonina - co to jest, jakie są konsekwencje jej niedoboru lub nadmiaru oraz skąd ją czerpać - dowiedz się z poniższego artykułu!

 serotonina
Spis treści

Serotonina - co to jest?

Serotonina (5-hydroksytryptamina, w skrócie 5-HT) zaliczana jest do amin biogennych. Co to jest serotonina? Dzięki swoim właściwościom uznawana jest za neuroprzekaźnik i hormon tkankowy. Związek powstaje podczas przemian aminokwasu - tryptofanu.

Ze względu na swoje funkcje hormon szczęścia bywa łączony głównie z układem nerwowym. Tymczasem wbrew pozorom to nie w tkance nerwowej znajduje się najwięcej serotoniny, a w przewodzie pokarmowym. To właśnie tutaj jest ona produkowana przez komórki chromatofilne jelit. W układzie nerwowym natomiast serotonina syntetyzowana jest w pniu mózgu, w tzw. jądrze szwu. Neuroprzekaźnik ten powstaje także w szyszynce oraz w płytkach krwi.

Serotonina - za co odpowiada? Jakie ma działanie?

Serotonina pełni wiele istotnych funkcji w organizmie, a jej działanie jest bardzo wszechstronne. Obejmuje ono regulację nastroju, sen, apetyt, funkcje seksualne, pamięć, uczenie się, temperaturę ciała oraz funkcje motoryczne. Serotonina - za co odpowiada?

  • Regulacja nastroju: Serotonina jest kluczowym neuroprzekaźnikiem odpowiedzialnym za stabilizowanie nastroju. Odpowiedni poziom serotoniny może przyczynić się do uczucia szczęścia i zadowolenia, podczas gdy jej niedobór może prowadzić do zaburzenia równowagi psychicznej i emocjonalnej.
  • Sen: Serotonina odgrywa rolę w regulacji cyklu snu i czuwania. Jest prekursorem melatoniny - hormonu odpowiedzialnego za regulację snu. Zwiększenie poziomu serotoniny może pomóc w poprawie jakości snu.
  • Apetyt: Serotonina może wpływać na uczucie głodu i sytości poprzez regulację aktywności receptorów serotoninowych w mózgu. Niektóre osoby odczuwają wzrost apetytu w wyniku niedoboru serotoniny, co może prowadzić do zaburzeń odżywiania.
  • Funkcje seksualne: Serotonina jest zaangażowana w regulację funkcji seksualnych, w tym popędu seksualnego. Leki zwiększające poziom serotoniny mogą mieć wpływ na libido i funkcje seksualne.
  • Pamięć i uczenie się: Istnieją dowody sugerujące, że serotonina może mieć wpływ na procesy pamięciowe i uczenie się poprzez oddziaływanie na receptory serotoninowe w mózgu.
  • Temperatura ciała: Serotonina może wpływać na regulację temperatury ciała poprzez oddziaływanie na oś termoregulacji w mózgu.
  • Funkcje motoryczne: Serotonina jest zaangażowana w regulację funkcji motorycznych, takich jak koordynacja ruchowa, stabilność postawy i kontrola ruchów.

Warto zauważyć, że serotonina działa poprzez oddziaływanie na różne rodzaje receptorów serotoninowych (np. receptory 5-HT1, 5-HT2), co może prowadzić do różnych efektów w zależności od lokalizacji i rodzaju receptorów. Istnieje wiele czynników, które mogą wpływać na poziom serotoniny w organizmie, takich jak dieta, aktywność fizyczna, stres, genetyka i leki. Dlatego ważne jest dbanie o równowagę tego neuroprzekaźnika dla zachowania zdrowia psychicznego i fizycznego.

Sprawdź także wpis: Depresja. Jakie są jej najczęstsze objawy?

Nadmiar serotoniny - objawy

Zarówno niedobór, jak i nadmiar serotoniny może dawać objawy, dlatego warto zachować czujność. Nadmiar serotoniny, znany także jako zespół serotoninowy, to stan, w którym poziom tego neuroprzekaźnika we krwi jest zbyt wysoki. Może wystąpić w wyniku nadmiernego stosowania leków zwiększających poziom serotoniny lub interakcji między różnymi lekami i suplementami. Objawy nadmiaru serotoniny mogą być poważne i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. Poniżej znajdziesz niektóre z najczęstszych objawów tego stanu:

  • Zmiany nastroju: Osoby z nadmiarem serotoniny mogą doświadczać szybko zmieniającego się nastroju, od euforii do drażliwości i niepokoju.
  • Pobudzenie psychoruchowe: Nadmiar serotoniny może prowadzić do nadmiernej pobudliwości psychoruchowej, objawiającej się wzmożoną aktywnością fizyczną, trudnościami w uspokojeniu się oraz niepokojem.
  • Nudności i wymioty: Wysoki poziom serotoniny może powodować nudności, wymioty oraz inne problemy żołądkowo-jelitowe.
  • Biegunka: Nadmiar serotoniny może prowadzić do biegunki, która może być uciążliwa i powodować odwodnienie.
  • Drgawki: W skrajnych przypadkach nadmiar serotoniny może prowadzić do drgawek, co stanowi poważne zagrożenie życia i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.
  • Zaburzenia snu: Osoby z zespołem serotoninowym mogą doświadczać zaburzeń snu, takich jak bezsenność lub nadmierna senność.
  • Zaburzenia widzenia: Wysoki poziom serotoniny może wpływać na funkcje wzrokowe, prowadząc do zaburzeń widzenia, takich jak rozmycie lub podwójne widzenie.
  • Zaburzenia rytmu serca: Nadmiar serotoniny może mieć wpływ na rytm serca, prowadząc do tachykardii (przyspieszonego rytmu serca) lub arytmii.
  • Gorączka: W niektórych przypadkach nadmiar serotoniny może powodować gorączkę, co jest poważnym objawem i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.

W przypadku wystąpienia któregokolwiek z tych objawów ważne jest natychmiastowe skontaktowanie się z lekarzem lub udanie się na oddział ratunkowy w celu oceny i leczenia. Nieleczone powikłania związane z nadmiarem serotoniny mogą być śmiertelne.

Niedobór serotoniny - objawy

W niektórych sytuacjach hormon szczęścia może być syntetyzowany w zbyt małej ilości, co powoduje niedobór serotoniny i jego objawy. Występuje on zwykle w przypadku zaburzeń neurochemicznych lub może być spowodowany przez czynniki zewnętrzne, takie jak stres, nieprawidłowa dieta czy brak aktywności fizycznej. Najczęstsze objawy związane z niedoborem serotoniny obejmują:

  • Depresja: Jest to jedna z najczęstszych konsekwencji niedoboru serotoniny. Osoby z niedoborem serotoniny mogą doświadczać uczucia przytłoczenia, smutku, apatii i utraty zainteresowania życiem.
  • Zaburzenia lękowe: Niedobór serotoniny może zwiększać podatność na wystąpienie różnych zaburzeń lękowych, takich jak lęki ogólne, fobie społeczne czy zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne.
  • Bezsenność: Niedobór serotoniny może wpływać na jakość snu, prowadząc do trudności w zasypianiu, częstych przebudzeń w nocy lub innego rodzaju zaburzeń snu.
  • Nadmierny apetyt: Niektórzy ludzie z niedoborem serotoniny mogą odczuwać wzrost apetytu, co może prowadzić do nadwagi lub otyłości.
  • Izolacja społeczna: Osoby z niedoborem serotoniny mogą mieć trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji społecznych z powodu uczucia smutku, lęku lub braku energii.
  • Zmęczenie: Osoby z niedoborem serotoniny mogą odczuwać chroniczne zmęczenie i brak energii, nawet po odpowiedniej ilości snu.

Niedobór serotoniny może mieć znaczący wpływ na jakość życia pacjenta, dlatego też ważne jest, aby zwrócić uwagę na objawy i w razie potrzeby skonsultować się z lekarzem. Profesjonalna ocena może pomóc w zidentyfikowaniu przyczyny objawów i ustaleniu odpowiedniego planu leczenia, który może obejmować terapię farmakologiczną, terapię behawioralną, zmiany stylu życia oraz inne metody.

Serotonina a dopamina

Serotonina i dopamina to dwa kluczowe neuroprzekaźniki, które odgrywają istotne role w regulacji funkcji mózgu i zachowania. Choć oba są związane z uczuciem przyjemności i dobrego samopoczucia, mają różne funkcje i wpływają na różne aspekty funkcjonowania organizmu.

Serotonina jest często nazywana hormonem szczęścia ze względu na jej istotną rolę w regulacji nastroju. Jest zaangażowana w stabilizowanie emocji, redukcję lęku oraz poprawę samopoczucia. Ponadto serotonina pełni wiele innych funkcji, takich jak regulacja snu, apetytu, pamięci, funkcji seksualnych oraz funkcji motorycznych.

Dopamina natomiast jest zaangażowana głównie w kontrolę motywacji oraz funkcji ruchowych. Jest kluczowym neuroprzekaźnikiem w układzie nagrody mózgu, który odpowiada za odczuwanie przyjemności i motywację do działania. Dopamina jest również zaangażowana w regulację pamięci, uczenia się, uwagi oraz kontroli ruchowej.

Jak zwiększyć poziom serotoniny w organizmie?

Istnieje kilka sposobów naturalnego zwiększenia poziomu serotoniny w organizmie. Zachowania te mogą pomóc w poprawie nastroju i ogólnego samopoczucia. Poniżej przedstawiam kilka skutecznych metod:

  • Dieta bogata w tryptofan: Wiele osób zadaje sobie pytanie, w czym jest serotonina. Tymczasem istotny jest tryptofan - aminokwas, który organizm wykorzystuje do produkcji serotoniny. Spożywanie pokarmów bogatych w tryptofan może pomóc zwiększyć poziom hormonu szczęścia. Do takich produktów należą: szpinak, rukola, orzechy, rośliny strączkowe, mleko, jaja, ryby, mięso drobiowe. Tryptofan może znaleźć także w suplementach diety, takich jak SWANSON L-Tryptophan 500 mg.
  • Regularna aktywność fizyczna: Ćwiczenia fizyczne mogą stymulować produkcję serotoniny w mózgu. Regularna aktywność fizyczna, taka jak chód, bieganie, joga czy pływanie, może pomóc w poprawie nastroju i redukcji objawów depresji.
  • Ekspozycja na światło słoneczne: Ekspozycja na naturalne światło słoneczne może pomóc regulować poziom serotoniny w organizmie. Codzienna krótka ekspozycja na słońce może być korzystna dla nastroju i zapobiegać sezonowym spadkom nastroju.
  • Regularny sen: Niedobór snu może prowadzić do obniżenia poziomu serotoniny. Ważne jest, aby zapewnić sobie regularny i odpowiedni sen, aby poprawić zdolność organizmu do produkcji serotoniny.
  • Techniki relaksacyjne: Praktyki relaksacyjne, takie jak medytacja, głębokie oddychanie czy joga mogą pomóc zmniejszyć poziom stresu i poprawić produkcję serotoniny.
  • Unikanie stresu: Stres może obniżać poziom serotoniny w organizmie. Ważne jest, aby stosować techniki radzenia sobie ze stresem, takie jak zarządzanie czasem, rozwijanie pozytywnych relacji i praktykowanie samoakceptacji.
  • Suplementacja: W niektórych przypadkach suplementacja może być pomocna, szczególnie w przypadku osób z niedoborem tryptofanu lub innych składników odżywczych niezbędnych do produkcji serotoniny. Suplementy, takie jak witamina B6, witamina D i kwasy tłuszczowe omega-3 wspierają syntezę hormonu szczęścia.

Sprawdź także wpis: Dieta na depresję. Jakie produkty korzystnie wpływają na stan psychiczny?

Dodatkowo warto pamiętać, aby uzupełnić dietę o źródła węglowodanów złożonych. Wykluczyć należy słodycze, które mimo że szybko podnoszą poziom serotoniny, negatywnie wpływają na nasze zdrowie i sylwetkę. Zmiany w diecie, aktywności fizycznej i stylu życia mogą mieć istotny wpływ na poziom serotoniny w organizmie. W przypadku trudności w regulacji nastroju lub podejrzenia niedoboru serotoniny, zawsze warto skonsultować się z lekarzem, który może zalecić odpowiednie strategie postępowania, w tym terapię farmakologiczną, jeśli jest to konieczne.

Leki z serotoniną

Ze względu na swoje ważne zadania i właściwości serotonina jest szeroko wykorzystywana w medycynie. Najpopularniejsze leki z serotoniną, które pomagają zwiększyć ilość tego neuroprzekaźnika w organizmie człowieka, to leki z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Stosuje się je w leczeniu zaburzeń depresyjnych oraz u osób zmagających się z zaburzeniami lękowymi.

Dodatkowo niektóre środki przeciwwymiotne, jak ondansetron, działają poprzez blokowanie receptorów serotoninowych. Natomiast preparaty z grupy tryptanów, stosowane u pacjentów z migrenami, łagodzą nasilony ból głowy poprzez wpływ na poziom serotoniny i zachodzące dzięki temu obkurczenie naczyń krwionośnych w ośrodkowym układzie nerwowym.

Zdjęcie autora
Autor
mgr dietetyki Magdalena Rajska

Ukończyła studia na Wydziale Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Edukatorka żywieniowa i copywriterka z wieloletnim doświadczeniem. Uważa, że świadomość na temat jedzenia jest bardzo istotna - zarówno wśród dzieci, jak i dorosłych. Każdego dnia stara się pokazywać, że można jeść smacznie, a zarazem zdrowo. Prywatnie miłośniczka fotografii, książek i czasu spędzonego na łonie natury.

Podobne wpisy
Baby blues to stan emocjonalny, którego doświadcza aż 80% kobiet po porodzie. Depresja poporodowa rozwija...
CZYTAJ
Leczenie depresji to bardzo szeroki temat, na który składają się zarówno farmakoterapia, jak i psychoterapia....
CZYTAJ
Rano pobudka i zaczynasz kolejny dzień pod presją czasu. Wieczorem padasz, bo zmęczenie odbiera Ci...
CZYTAJ
Certyfikaty i wyróżnienia