Berberyna - właściwości, zastosowanie, skutki uboczne

Zioła i preparaty naturalne fiber_manual_record 2021-07-19

Berberyna jest substancją, która w ostatnich latach zdobywa coraz większą uwagę naukowców oraz popularność wśród pacjentów - i nic w tym dziwnego. Znana od wielu lat w medycynie chińskiej, ajurwedyjskiej i bliskowschodniej, obecnie chętnie jest dodawana przez producentów farmaceutycznych do suplementów diety o szerokim spektrum działania - wspomagających odchudzanie, terapię cukrzycy i insulinooporności czy stosowanych u pacjentów, u których zdiagnozowano zespół metaboliczny zwiększający ryzyko miażdżycy, chorób sercowo-naczyniowych i związanych z gospodarką glikemiczną. Co to jest berberyna, skąd się ją pozyskuje i jakie są jej właściwości? Czy berberyna na odchudzanie naprawdę działa i czy można brać ją na własną rękę? Odpowiedzi na te i inne pytania dotyczące omawianej substancji znajdziecie poniżej - zapraszamy do lektury!

 Berberys - roślina, z której pozyskuje się berberynę
Spis treści

Co to jest berberyna?

Berberyna jest alkaloidem - organicznym związkiem chemicznym, pozyskiwanym z rośliny określanej jako berberys (rosnącej w Europie). Wyrasta ona do rozmiarów dużego krzewu z drobnymi listkami, rodząc czerwone, wydłużone jagody o cierpkim smaku. W ziołolecznictwie wykorzystuje się zarówno jej owoce, jak i liście - najcześciej w formie suszu do zaparzania, przy czym wyizolowana z rośliny berberyna zamykana jest zwykle w postaci tabletek lub kapsułek. Warto tutaj dodać, że czysta berberyna - jako samodzielny składnik - wykazuje niską biodostępność (a więc niską wchłanialność, a co za tym idzie - działanie w organizmie ludzkim). Z tego względu zaleca się przyjmowanie dość dużych dawek zawierających wyciąg z korzenia lub innej części berberysu lub preparaty z berberyną w postaci jej pochodnych (przykładowo - dihydroberberyna), wykazujących zwiększoną biodostępność.


Właściwości i działanie berberyny - obniża poziom cholesterolu i poziom cukru we krwi

Tak jak zostało to już wspomniane, działanie berberyny i jej pozytywny wpływ na organizm zostało dostrzeżone już wiele lat temu - głównie przez praktyków medycyny chińskiej i ajurwedyjskiej. Wśród właściwości berberyny (które przekładają się oczywiście na efekty jej stosowania) wyróżnia się głównie: 

  • właściwości przeciwzapalne, które sprawiają, że dobre działanie berberyny można odnotować przykładowo w przebiegu przewlekłych chorób zapalnych (takich jak choroba zwyrodnieniowa stawów); 
  • właściwości antyoksydacyjne, które odpowiadają za przeciwstarzeniowe działanie berberyny; 
  • właściwości przeciwdrobnoustrojowe - przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze; 
  • właściwości hipoglikemiczne - a więc obniżające poziom glukozy we krwi; 
  • właściwości obniżające poziom lipidów we krwi.

Oprócz wymienionych powyżej właściwości berberyny, lekarze i naukowcy wciąż badają jej przeciwnowotworowe zastosowanie (głównie ze względu na działanie antyoksydacyjne) oraz wykorzystywanie jej wspomagająco w farmakoterapii depresji. Najbardziej znana właściwości berberyny opiera się jednak na działaniu odchudzającym - czy faktycznie przyjmowanie suplementu z tą substancją sprawdzi się przy redukcji wagi? O tym poniżej.


Berberyna na odchudzanie - czy to działa?

Jeśli wiemy już, co to jest berberyna i jakie właściwości wykazuje w kontekście naszego zdrowia, warto również poznać jej wpływ na utratę wagi, który zdecydowanie pomoże w procesie odchudzania osobom z cukrzycą, insulinoopornością czy z wysokim poziomem cholesterolu LDL. Jak to działa? Berberyna na odchudzanie zawdzięcza swoje działanie zwiększeniu aktywności hormonu adinopektyny, wydzielanego w naszym organizmie przez tkankę tłuszczową. Hormon ten z kolei uwrażliwia tkanki na insulinę, a także wpływa na metabolizm glukozy oraz kwasów tłuszczowych w mięśniach i wątrobie, co ogólnie przyczynia się do wyrównania gospodarki cukrowej organizmu, a co za tym idzie - do ograniczenia skoków insuliny oraz napadów wilczego głodu. Dodatkowo zastosowanie berberyny na odchudzanie jest uzasadnione przez oddziaływanie tej substancji na białko SIRT-1 - enzym odpowiedzialny za regulowanie apetytu. Warto tutaj dodać, że dieta oparta o stymulowanie i regulowanie białek SIRT, a więc dieta sirtuinowa, zdobyła swoją popularność głównie dzięki piosenkarce Adele, która właśnie na tym jadłospisie przeszła ogromną metamorfozę sylwetki.


Regulujące apetyt oraz gospodarkę cukrową i lipidową organizmu właściwości berberyny mogą więc być wykorzystywane zarówno przez osoby, które zmagają się z nadwagą i otyłością, jak i przez pacjentów zagrożonych cukrzycą, miażdżycą i chorobami układu krążeniowo-naczyniowego.


Skutki uboczne berberyny

Czy istnieją poważne skutki uboczne berberyny? Jak każda substancja lecznicza, również omawiana powyżej berberyna przy nieodpowiednim zastosowaniu i niewłaściwej dawce może przynieść działania niepożądane. Skutki uboczne berberyny, przy zastosowaniu zbyt dużej ilości tej substancji to przede wszystkim: 

  • objawy ze strony układu pokarmowego: ból brzucha, biegunki, zatwardzenia i wymioty; 
  • nadmierne obniżenie ciśnienia, nadmierne obniżenie poziomu cukru we krwi (stan hipoglikemii - niedocukrzenia); 
  • w skrajnych przypadkach berberyna może spowodować uszkodzenie wątroby, krwawienie z przewodu pokarmowego.

Dodatkowo berberyna nie powinna być stosowana przez kobiety w ciąży, ponieważ może przyczynić się do pobudzenia skurczów macicy, a jej działanie na rozwijający się płód nie zostało do końca poznane (choć niektóre doniesienia medyczne świadczą o tym, że może wykazywać działanie teratogenne - a więc uszkadzające płód). Aby chronić się przed skutkami ubocznymi berberyny, należy przez zastosowaniem suplementu zgłosić się do lekarza lub farmaceuty, z którym skonsultujemy przyjmowanie preparatu.

Zdjęcie autora
mgr farm. Szymon Dybalski

Ukończył studia na Wydziale Farmaceutycznym Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Od 5 lat wykonuje swój zawód mając czynny kontakt z pacjentem, przy czym od 4 lat pełni funkcję specjalisty w dziedzinie farmacji w Aptece Melissa, udzielając pacjentom merytorycznych wideoporad oraz publikując eksperckie artykuły w Strefy Wiedzy. W pracy farmaceuty najbardziej ceni sobie kontakt z pacjentem, możliwość niesienia pomocy oraz rozwiewania wątpliwości dotyczących zamienników leków, dawkowania, realizacji recept i innych nurtujących kwestii związanych z farmakoterapią. Dziedziną, w której się kształci i wciąż poszerza swoją wiedzę jest prawo farmaceutyczne. Czas poza pracą uwielbia spędzać z rodziną, a w wolnych chwilach stawia na aktywność – zazwyczaj wybiera bieganie, wspinaczkę oraz długie spacery z psem, dzięki któremu zainteresował się tematem zwierzęcej behawiorystyki.

Podobne wpisy

2015-11-12

Leki przeciwzapalne
Wśród niesteroidowych leków przeciwzapalnych dostępnych bez recepty są preparaty bazujące na znanym od dawna kwasie...

2021-03-08

Co to jest resweratrol i czym się charakteryzuje?
Resweratrol to substancja organiczna pochodząca z roślin, która wzbudza coraz większe zainteresowanie wśród badaczy, lekarzy,...

2021-03-29

Hipoglikemia a hiperglikemia - różnice, objawy i pierwsza pomoc
Hipoglikemia a hiperglikemia - jakie są między nimi różnice? Wystąpienie obu tych zjawisk łączy jedno...